Powiatowe urzędy pracy w 2026 r. dysponują znacznie mniejszym budżetem na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu niż rok wcześniej. Z danych dotyczących planu finansowego Funduszu Pracy wynika, że środki na aktywizację zawodową zostały ograniczone o ponad 1,5 mld zł, czyli o około 40 proc. w porównaniu z poprzednim rokiem. Łączna kwota przeznaczona na ten cel to nieco ponad 2,1 mld zł.
Cięcia dotyczą tzw. aktywnych instrumentów rynku pracy, takich jak staże, szkolenia, prace interwencyjne, roboty publiczne czy dotacje na rozpoczęcie działalności gospodarczej. To właśnie te narzędzia są podstawą działań urzędów pracy wobec osób bezrobotnych, zwłaszcza tych o niskich kwalifikacjach lub długotrwale pozostających bez zatrudnienia.
W części powiatów przyznane środki nie pokrywają nawet zobowiązań z poprzedniego roku. Oznacza to, że urzędy muszą w pierwszej kolejności finansować wcześniej zawarte umowy, co ogranicza możliwość uruchamiania nowych programów. W praktyce wiele urzędów informuje o wstrzymaniu naborów na staże czy ograniczeniu liczby szkoleń.
Sytuacja budzi sprzeciw części środowiska samorządowego. Dyrektorzy powiatowych urzędów pracy wskazują, że przy obecnym poziomie finansowania trudno mówić o skutecznej aktywizacji zawodowej. Zwracają uwagę, że Fundusz Pracy notuje wysokie wpływy ze składek, a mimo to środki na działania bezpośrednio wspierające zatrudnienie zostały istotnie ograniczone.
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podkreśla z kolei, że sytuacja na rynku pozostaje stabilna, a stopa bezrobocia utrzymuje się na relatywnie niskim poziomie – poniżej 6 proc. Według tej argumentacji mniejsze potrzeby w zakresie aktywizacji wynikają z dobrej koniunktury i wysokiego popytu na pracowników.
Problem polega jednak na tym, że niska stopa bezrobocia nie oznacza braku wyzwań strukturalnych. W rejestrach urzędów pracy pozostają osoby o niskich kwalifikacjach, w wieku przedemerytalnym lub z ograniczeniami zdrowotnymi, które wymagają indywidualnego wsparcia. Ograniczenie środków może utrudnić ich powrót na rynek pracy.