Rząd przygotowuje kolejne zmiany w programie „Czyste Powietrze”. Nowelizacja ma wejść w życie jeszcze latem 2026 r. i dotyczy przede wszystkim zasad dostępu do dotacji na termomodernizację domów jednorodzinnych oraz wymianę źródeł ciepła.
Najważniejsza planowana zmiana dotyczy warunku własności nieruchomości. Obecnie, aby ubiegać się o wsparcie, wnioskodawca musi być właścicielem lub współwłaścicielem domu przez co najmniej trzy lata przed złożeniem wniosku. Wyjątkiem są sytuacje nabycia nieruchomości w drodze spadku. Rząd chce skrócić wymagany okres posiadania domu. Celem jest rozszerzenie grona beneficjentów, zwłaszcza osób, które niedawno kupiły starszy dom wymagający pilnej modernizacji energetycznej.
Zmiany są związane z nową odsłoną programu, która obowiązuje od 31 marca 2025 r. Wówczas wprowadzono istotne zaostrzenia zasad. Obowiązkowy stał się audyt energetyczny przed rozpoczęciem inwestycji, a wypłata części środków została uzależniona od osiągnięcia określonych parametrów efektywności energetycznej. Ograniczono również możliwość składania wniosków do jednego budynku na beneficjenta w danym okresie oraz wprowadzono dodatkowe wymogi dokumentacyjne.
Nowe propozycje mają z jednej strony uprościć dostęp do środków, a z drugiej utrzymać mechanizmy zabezpieczające przed nadużyciami, które występowały w poprzednich latach. Wcześniej program był krytykowany m.in. za przypadki zawyżania kosztów inwestycji czy nieprawidłowości przy realizacji prac.
Część planowanych zmian może zostać wprowadzona decyzją krajową, ale elementy finansowane z udziałem środków Europejskiego Banku Inwestycyjnego będą wymagały jego zgody. Rząd zapowiada złożenie odpowiednich wniosków we wrześniu, aby wykorzystać jesienne posiedzenia decyzyjne EBI. Od akceptacji banku zależy zakres i tempo wdrożenia części modyfikacji.
Program „Czyste Powietrze” jest jednym z największych programów wsparcia inwestycji proekologicznych w Polsce. Obejmuje dotacje i pożyczki na wymianę nieefektywnych źródeł ciepła, docieplenie budynków, wymianę okien i drzwi oraz instalację nowoczesnych systemów grzewczych. Wysokość wsparcia zależy od dochodu gospodarstwa domowego i zakresu inwestycji.
Planowane korekty mają zwiększyć dostępność programu, szczególnie dla osób, które niedawno nabyły nieruchomość i nie spełniają obecnego trzyletniego wymogu. Rząd argumentuje, że w wielu przypadkach nowi właściciele przejmują budynki o bardzo niskiej efektywności energetycznej, a ograniczenie formalne opóźnia modernizację.
Na obecnym etapie trwają konsultacje zmian. Ostateczny kształt przepisów oraz dokładna data ich wejścia w życie będą zależały od zakończenia prac legislacyjnych oraz uzgodnień z instytucjami finansującymi program.