Przyzwyczajenia milionów Polaków wkrótce mogą zostać wystawione na próbę. To, co przez lata było standardem i nie wymagało większego zastanowienia, zaczyna się wyraźnie zmieniać. Sygnały płynące z sektora finansowego pokazują, że dostęp do gotówki przestaje być tak oczywisty jak dotąd.
Zmiany, które nadchodzą, nie wynikają z decyzji jednego banku ani z nowego podatku. Tym razem źródło problemu leży głębiej, w mechanizmach rozliczeń między instytucjami finansowymi. Skutki odczują jednak przede wszystkim klienci, zwłaszcza ci, którzy regularnie korzystają z bankomatów.
Od lutego 2026 roku operatorzy kart płatniczych Visa i Mastercard wprowadzają nowy model naliczania opłat za wypłaty gotówki z bankomatów. Dotychczas banki ponosiły stałą opłatę za każdą transakcję, niezależnie od wypłacanej kwoty. Po zmianach do tej opłaty zostanie doliczona prowizja procentowa od wartości wypłaty.
W praktyce oznacza to, że im większa kwota wypłacana z bankomatu, tym wyższy koszt obsługi takiej transakcji. Według nowych stawek banki zapłacą około 1,20 zł plus 0,17 proc. wartości wypłaty w przypadku kart Visa oraz 1,20 zł plus 0,18 proc. przy kartach Mastercard. Choć formalnie są to opłaty międzyinstytucyjne, eksperci nie mają wątpliwości, że w wielu przypadkach zostaną one przerzucone na klientów.
Dla osób wypłacających większe kwoty różnica może być odczuwalna. Wypłata 1000 zł zamiast dotychczasowych kosztów rzędu 1,30–1,70 zł może oznaczać opłatę sięgającą niemal 3 zł. Przy regularnym korzystaniu z bankomatów w skali miesiąca lub roku oznacza to wyraźny wzrost wydatków.
Sytuację dodatkowo komplikuje fakt, że w Polsce ubywa bankomatów. Z danych Narodowego Banku Polskiego wynika, że ich liczba spadła w ciągu roku o około 5,5 proc. Najbardziej dotyczy to mniejszych miejscowości, gdzie dostęp do gotówki już teraz bywa ograniczony. Jednocześnie większość wypłat realizowana jest w bankomatach należących do niezależnych operatorów, takich jak Euronet, Planet Cash czy ITCARD, gdzie ryzyko dodatkowych opłat jest największe.
Banki od lat zachęcają klientów do płatności bezgotówkowych, argumentując to wygodą i bezpieczeństwem. Nadchodzące zmiany mogą jeszcze bardziej przyspieszyć ten trend. Dla części osób gotówka staje się jednak niezbędna, a każda dodatkowa opłata oznacza realne obciążenie domowego budżetu.
Choć nowe zasady formalnie dotyczą rozliczeń między bankami a operatorami kart, wszystko wskazuje na to, że sposób korzystania z bankomatów w Polsce zmieni się na dobre. Wypłata gotówki przestaje być neutralna kosztowo, a dla wielu klientów stanie się decyzją, którą trzeba będzie dokładnie przemyśleć.