Na tę ustawę środowisko osób z niepełnosprawnościami czekało, jak ujęła to wiceministra rodziny Katarzyna Nowakowska, „kilkanaście lat”. W nocnym głosowaniu Senat poparł ustawę o asystencji osobistej z poprawkami o charakterze głównie redakcyjnym. Za było 90 senatorów, nikt nie zagłosował przeciw, a jedna osoba wstrzymała się od głosu. Jak podaje PAP, ustawa wraca teraz do Sejmu, który rozstrzygnie o senackich poprawkach.
Wsparcie policzone co do godziny
Ustawa po raz pierwszy wpisuje asystencję osobistą do systemu prawa, a nie do czasowych programów resortowych. Dorosłym z niepełnosprawnościami będzie przysługiwać od 20 do 240 godzin wsparcia miesięcznie, zależnie od poziomu potrzeb. Docelowy wymiar zostanie jednak osiągnięty stopniowo: w 2028 r. maksymalny limit wyniesie 200 godzin, a w 2029 r. 220 godzin miesięcznie.
| Zasada | Wymiar |
|---|---|
| Dorośli (18-65 lat) | od 20 do 240 godzin miesięcznie |
| Limit przejściowy w 2028 r. | 200 godzin miesięcznie |
| Limit przejściowy w 2029 r. | 220 godzin miesięcznie |
| Młodzież od 13 lat (od 2030 r.) | od 20 do 80 godzin miesięcznie |
| Przenoszenie niewykorzystanych godzin | maksymalnie 50 proc. wymiaru, nie więcej niż 100 godzin |
Źródło: ustawa o asystencji osobistej, za PAP
Niewykorzystane godziny przejdą na kolejny miesiąc, ale w ograniczonym zakresie, a pula niewykorzystana w danym roku kalendarzowym przepadnie. To ma skłaniać do planowania wsparcia, a nie kumulowania go na zapas.
Próg punktowy przesądzi, kto skorzysta
Resort rodziny szacuje, że z asystencji skorzysta około 100 tys. osób. Prawo do wsparcia otrzymają dorośli w wieku od 18 do 65 lat, którzy w ocenie poziomu potrzeby wsparcia uzyskali co najmniej 80 punktów. Od 2030 r. system obejmie także młodzież od 13. roku życia. Osoby, które nabędą prawo przed 65. urodzinami, zachowają je do końca okresu wskazanego w decyzji, nawet po przekroczeniu granicy wieku.
Decyzję administracyjną wyda zespół na podstawie ustaleń dwóch jego członków, uwzględniając formularz samooceny, bezpośredni wywiad i wynik oceny potrzeby wsparcia. Realizator usługi, czyli samorząd albo organizacja pozarządowa, będzie miał 30 dni na przedstawienie co najmniej dwóch kandydatów na asystenta. Senatorowie PiS chcieli objąć wsparciem również osoby powyżej 65. roku życia i obniżyć próg punktowy, ale spośród ponad 30 zgłoszonych poprawek przeszły głównie te doprecyzowujące przepisy.
Zobacz również:
FINANSE · 13.10.2026Ta usługa ZUS pomaga podnieść emeryturę. Skorzystało już 4,5 mln PolakówAsystent zarobi do 55 zł za godzinę
Ustawa określa też warunki pracy samych asystentów. Będą świadczyć usługi na podstawie kontraktu, ze stawką od 49 do 55 zł brutto za godzinę, zależnie od zakresu potrzeb podopiecznego. Łączny limit pracy asystenta to 276 godzin miesięcznie dla wszystkich podopiecznych. Do zadań należeć będzie pomoc w codziennych czynnościach, w poruszaniu się, zakupach, dojazdach do pracy, szkoły i lekarza, a po przeszkoleniu także wybrane czynności medyczne. Asystentom zagwarantowano prawo do superwizji.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
W Senacie nie zabrakło jednak głosów krytycznych. Senatorowie wskazywali na brak mechanizmu waloryzacji stawek oraz zbyt niskie środki dla samorządów i organizacji pozarządowych, które wezmą na siebie organizację systemu. Wiceministra Nowakowska zapowiedziała obowiązkowy przegląd ustawy po trzech latach działania, zakończony rekomendacjami zmian.
Powiaty przejmą zadanie od resortowych programów
Nowe przepisy zaczną obowiązywać od 2028 r., choć pierwotnie planowano start rok wcześniej. Do tego czasu asystencja będzie działać na dotychczasowych zasadach, czyli w ramach czasowych programów ministerstwa rodziny adresowanych do samorządów i organizacji pozarządowych. Problem w tym, że obecne programy nie gwarantują wsparcia każdemu, kto go potrzebuje, a ich budżety są ustalane z roku na rok. Po wejściu ustawy w życie organizacja asystencji stanie się ustawowym zadaniem powiatu, realizowanym samodzielnie albo przez powierzenie organizacji pozarządowej, a prawo do wsparcia będzie wynikać wprost z decyzji administracyjnej, od której przysługują środki odwoławcze.
Rynek pracy zyska nowy zawód z taryfikatorem
Ustawa tworzy przy okazji nowy, regulowany segment rynku pracy. Stawka od 49 do 55 zł brutto za godzinę przy limicie 276 godzin miesięcznie oznacza, że asystent pracujący na pełnych obrotach może liczyć na kilkanaście tysięcy złotych brutto miesięcznie, choć w praktyce wymiar pracy będzie zależał od liczby podopiecznych i ich potrzeb. Brak waloryzacji stawek, na który zwracali uwagę senatorowie, może jednak sprawić, że atrakcyjne dziś wynagrodzenie za kilka lat przestanie przyciągać kandydatów, a bez ludzi gotowych wykonywać tę wymagającą pracę nawet najlepiej zaprojektowany system pozostanie na papierze.