Leżąca w trawie przy przystanku mała butelka po wódce to jeden z najbardziej rozpoznawalnych polskich śmieci. Według szacunków przytaczanych przez money.pl Polacy kupują od 1,4 mln do nawet 3 mln małpek dziennie, co w skali roku daje setki milionów szklanych opakowań, z których znaczna część ląduje w parkach i rowach. Teraz państwo chce, by każda z tych butelek miała swoją cenę. Ministerstwo Klimatu i Środowiska ukończyło projekt ustawy włączającej małpki do systemu kaucyjnego.
Szkło po alkoholu wejdzie do systemu w 2028 r.
Jak podaje money.pl, projekt przewiduje objęcie kaucją jednorazowych butelek szklanych po alkoholu o pojemności do 200 ml. Nowy obowiązek miałby wejść w życie w styczniu 2028 r. Ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska tłumaczy, że rok na przygotowania jest zdecydowanie potrzebny, bo sklepy i operatorzy systemu muszą dostosować logistykę do zbiórki ciężkiego szkła.
Dziś system kaucyjny obejmuje trzy rodzaje opakowań: plastikowe butelki do 3 litrów, metalowe puszki do 1 litra oraz szklane butelki wielorazowe do 1,5 litra. Jednorazowe szkło, w tym właśnie małpki, pozostaje poza systemem, przez co butelka po trunku nie ma dla konsumenta żadnej wartości i najczęściej kończy w koszu zmieszanym albo na trawniku.
System połknął już 5 mld opakowań
Rozszerzenie ma mocny fundament, bo działający od 1 października 2025 r. system kaucyjny okazał się logistycznym sukcesem. Przez pierwszych 12 miesięcy Polacy zwrócili ponad 5 mld butelek i puszek, a sieć punktów zbiórki rozrosła się do ponad 65,5 tys. lokalizacji, z czego 23,5 tys. to butelkomaty. Resort klimatu uznał, że skoro logistyka działa, można dokładać kolejne rodzaje opakowań.
| Opakowanie | Status w systemie kaucyjnym |
|---|---|
| Butelki plastikowe do 3 l | objęte od października 2025 r. |
| Puszki metalowe do 1 l | objęte od października 2025 r. |
| Butelki szklane wielorazowe do 1,5 l | objęte od października 2025 r. |
| Jednorazowe szkło po alkoholu do 200 ml | projekt, od stycznia 2028 r. |
Źródło: money.pl, Ministerstwo Klimatu i Środowiska
Zobacz również:
BIZNES · 05.10.2026Atak na największego eksportera ropy świata. Baryłka kosztuje już ponad 100 dolarówSklepy obawiają się szklanej lawiny
Projekt ma też przeciwników. Mali detaliści od początku protestowali przeciwko włączaniu szkła jednorazowego do systemu, wskazując na brak miejsca do magazynowania ciężkich i tłukących się opakowań. W osiedlowym sklepie, który sprzedaje dziennie kilkaset małpek, zbiórka pustych butelek oznacza dodatkowe zaplecze, częstsze odbiory i ryzyko stłuczek. Branża alkoholowa zwraca z kolei uwagę na konieczność przeprojektowania etykiet i naliczania kaucji w hurcie.
Prawnicy wskazują ponadto na konieczność zgrania projektu z unijnym rozporządzeniem opakowaniowym oraz z przepisami dopuszczającymi sprzedaż alkoholu w opakowaniach 100 i 200 ml. Dla konsumenta zmiana będzie prosta: przy kasie zapłaci kilkadziesiąt groszy więcej, które odzyska po zwrocie pustej butelki w dowolnym punkcie zbiórki.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Wszystko może wywrócić inna ustawa
Resort klimatu otwarcie przyznaje, że rozszerzenie systemu ma sens tylko w jednym scenariuszu. Jeżeli Sejm uchwali przepisy zakazujące sprzedaży mocnych alkoholi w opakowaniach mniejszych niż 300 ml, obejmowanie małpek kaucją stanie się bezprzedmiotowe, bo produkt po prostu zniknie z półek. Sejmowa komisja zdrowia odrzuciła jednak wcześniej taki zakaz, więc na dziś bardziej prawdopodobny jest wariant kaucyjny.
Dla rynku oznacza to co najmniej rok niepewności regulacyjnej. Producenci wódki i likierów muszą równolegle przygotowywać się na dwa sprzeczne scenariusze, a operatorzy systemu kaucyjnego na przyjęcie setek milionów dodatkowych opakowań rocznie. Projekt ustawy trafi teraz do uzgodnień i konsultacji publicznych, a o jego ostatecznym kształcie zdecyduje rząd i parlament.
Przy kasie obowiązują dziś trzy stawki
W działającym systemie kaucja wynosi 50 gr za plastikową butelkę i metalową puszkę oraz 1 zł za szklaną butelkę wielorazową. Pieniądze odzyskuje się przy zwrocie opakowania, bez konieczności pokazywania paragonu. Obowiązek przyjmowania zwrotów mają wszystkie sklepy o powierzchni powyżej 200 m kw., które sprzedają napoje w opakowaniach objętych systemem, a mniejsze placówki mogą przystępować do zbiórki dobrowolnie. Stawkę dla jednorazowego szkła po alkoholu określi dopiero rozporządzenie, gdy ustawa przejdzie przez parlament.
Doświadczenia pierwszego roku pokazują, że finansowa motywacja działa skuteczniej niż lata edukacji ekologicznej. Wysoki poziom zwrotów oznacza czystszy strumień surowców dla recyklerów i mniejsze opłaty produktowe dla producentów napojów. Objęcie systemem setek milionów szklanych butelek po alkoholu byłoby największym rozszerzeniem mechanizmu od jego startu, a dla gmin oznaczałoby wymierne oszczędności na sprzątaniu przestrzeni publicznej, bo to właśnie małpki należą do najczęściej porzucanych opakowań.