Kraków złożył w pierwszym tegorocznym naborze wnioski dotyczące 35 budowli ochronnych o wartości około 8,6 mln zł. Małopolski Urząd Wojewódzki odrzucił wszystkie, co potwierdza biuro prasowe tamtejszego magistratu. Jak pisze money.pl, nie jest to odosobniony przypadek, lecz obraz szerszego zjawiska. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji samo przyznaje, że pieniądze przekazywane samorządom na infrastrukturę ochronną są wydawane zbyt wolno.
Ustawa obowiązuje od 21 miesięcy, a licznik bije
Ustawa o ochronie ludności i obronie cywilnej weszła w życie 1 stycznia 2025 r. Zobowiązuje państwo do przeznaczania na ten cel co najmniej 0,3 proc. PKB rocznie, co w 2025 r. oznaczało 16,7 mld zł. Na jej podstawie rząd uruchomił Program Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej na lata 2025-2026, w którym zaplanowano łącznie blisko 34 mld zł, z czego blisko 10 mld zł przewidziano dla samorządów.
W lipcu 2025 r. MSWiA rozdzieliło między województwa około 4,6 mld zł, o czym resort informował w odpowiedzi na pytania Serwisu Samorządowego PAP. Najwięcej otrzymało śląskie, około 529 mln zł, a Warszawie przydzielono 214,5 mln zł. Dotacje mogą pokrywać nawet 100 proc. kosztów zadania, bariery finansowej po stronie gmin w zasadzie więc nie ma.
MSWiA pokazuje dane. Najsłabiej idzie tam, gdzie chodzi o schrony
Według stanu na 30 września 2026 r. wojewodowie przekazali do MSWiA pozytywnie zaopiniowane wnioski obejmujące około 5,9 tys. inwestycji budowlanych o łącznej wartości około 4,1 mld zł oraz około 13 tys. zakupów inwestycyjnych, każdy powyżej 50 tys. zł, wartych łącznie 3,3 mld zł. W sumie do resortu wpłynęło ponad 26,7 tys. wniosków, podaje money.pl. Pozytywna opinia oznacza jednak dopiero możliwość realizacji projektu w bieżącym lub kolejnych latach budżetowych, a nie rozpoczętą budowę.
W projekcie uchwały, która ma usprawnić wydawanie pieniędzy, resort wskazał główną przyczynę niskiej absorpcji: sztywny podział środków między obszary programu. Najniższą dynamikę wydatków MSWiA odnotowało w obszarze obejmującym obiekty zbiorowej ochrony, czyli właśnie schrony. Ministerstwo tłumaczy to długotrwałymi procedurami zamówień publicznych oraz procesami inwestycyjno-budowlanymi. Na pytanie, ile schronów i punktów schronienia powstało w ramach programu, resort nie odpowiedział i odesłał dziennikarzy money.pl do wojewodów.
Zobacz również:
BIZNES · 10.10.2026Kanadyjczycy chcą wiercić 6 km od Świnoujścia. Niemcy mówią o katastrofieCztery miasta, cztery prędkości
Dane zebrane przez money.pl w największych miastach pokazują, jak różnie wygląda wykonanie programu w terenie. Poznań ma w programie łącznie 61,5 mln zł, w tym 16,8 mln zł na budowle ochronne, i przygotowuje dokumentację projektową dla 12 lokalizacji, wśród nich dwóch przedszkoli, pięciu podstawówek, trzech liceów, szpitala miejskiego i Politechniki Poznańskiej. Kraków wydał w 2025 r. 31,2 mln zł dotacji, ale na obiekty zbiorowej ochrony poszło z tej kwoty około 678 tys. zł. Łódź uznała informacje o lokalizacjach i liczbie budowli za tajne, powołując się na przepisy ustawy, a Warszawa do chwili publikacji materiału money.pl nie odpowiedziała na pytania redakcji.
| Miasto | Środki z programu | Stan prac przy budowlach ochronnych |
|---|---|---|
| Poznań | 61,5 mln zł, w tym 16,8 mln zł na budowle ochronne | dokumentacja projektowa dla 12 lokalizacji, prace budowlane w siedzibie Teatru Muzycznego |
| Wrocław | ok. 28,4 mln zł dotacji | 225 zleceń sprawdzenia obiektów, 18 z 90 przeanalizowanych spełnia kryteria wytrzymałościowe |
| Kraków | 31,2 mln zł wydane w 2025 r. | ok. 678 tys. zł na obiekty ochrony, wnioski z pierwszego naboru 2026 r. odrzucone |
| Łódź | zadania dotowane za ok. 22,1 mln zł | lokalizacje utajnione, w 2025 r. blisko 2,5 mln zł na obiekty zbiorowej ochrony |
Źródło: money.pl, dane urzędów miast, stan na wrzesień i październik 2026 r.
We Wrocławiu, który otrzymał z programu około 28,4 mln zł, do 22 września skierowano do sprawdzenia 225 zleceń dotyczących budowli ochronnych, a dla 188 obiektów uzyskano stanowiska z oceną. Spośród 90 przeanalizowanych budynków podstawowe kryteria konstrukcyjno-wytrzymałościowe spełniało 18. Przy nowych inwestycjach miasto planuje trzy ukrycia dla łącznie około 900 osób.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Branża budowlana wciąż czeka na etap wykopów
Dla firm budowlanych pozytywnie zaopiniowane inwestycje warte 4,1 mld zł to na razie zapowiedź kontraktów, a nie portfel zleceń. Samorządy wydają pieniądze przede wszystkim na ekspertyzy i dokumentację: w Krakowie 32 z 35 wniosków pierwszego naboru dotyczyło ekspertyz, a w Poznaniu trwa etap projektowania. Realne roboty budowlane, jak te w nowej siedzibie Teatru Muzycznego w Poznaniu przy ul. Skośnej 1, należą do wyjątków. Dopóki dokumentacja nie zamieni się w przetargi na roboty, miliardy z programu pozostaną zapisem księgowym.
Dla mieszkańców stawka jest bardziej namacalna. Z raportu Najwyższej Izby Kontroli z marca 2024 r. wynika, że na miejsce w schronach i ukryciach może liczyć niecałe 4 proc. mieszkańców Polski. Wrocławskie analizy pokazują zarazem skalę wieloletnich zaniedbań, skoro zdecydowana większość badanych obiektów nie spełnia nawet podstawowych wymogów wytrzymałościowych.
Rząd podnosi stawkę do 102,4 mld zł
Mimo kłopotów z wydawaniem obecnych środków rząd 6 października przyjął projekt uchwały dotyczącej programu ochrony ludności na lata 2027-2031. Przewidziano w nim wydatki rzędu 102,4 mld zł, z czego około 30 mld zł ma trafić do samorządów. Podział pieniędzy ma uwzględniać liczbę mieszkańców, a dodatkowe wsparcie otrzymają województwa wschodnie, położone bliżej potencjalnych zagrożeń. Finansowanie ma pochodzić między innymi z Funduszu Modernizacji Bezpieczeństwa Publicznego i Ochrony Ludności, funduszy unijnych oraz Funduszu Bezpieczeństwa i Obrony.
Premier Donald Tusk zastrzegł, że pieniądze mają iść przede wszystkim na inwestycje, a nie wyłącznie na doraźne zakupy wyposażenia. „Samorządy bardzo intensywnie domagały się, aby ten program był dłuższy i mocniej sfinansowany”, mówił szef rządu.