Właściciele domów i zarządcy budynków będą musieli zabezpieczać pojemniki, worki i miejsca na odpady przed dzikimi zwierzętami. Tak zakłada projekt Ministerstwa Klimatu i Środowiska, który ma wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Za zlekceważenie obowiązku grozi grzywna do 5000 zł.
To na razie projekt. Nowelizacja ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, oznaczona w wykazie prac rządu jako UD252, jest na etapie opiniowania. Po nim musi go jeszcze przyjąć rząd, a potem uchwalić Sejm i Senat i podpisać prezydent. Termin 1 stycznia 2027 roku jest realny tylko wtedy, gdy ustawa szybko przejdzie przez Sejm i Senat.
Resort nie narzuca jednego rozwiązania. Właściciel sam wybierze, czy kupi zamykany pojemnik, zamontuje zatrzask na pokrywie, czy ogrodzi miejsce na odpady.
Pojemnik, którego zwierzę nie otworzy, i worek odporny na rozdarcie
Projekt dotyczy wszystkich właścicieli nieruchomości. W domach jednorodzinnych obowiązek spadnie na właściciela domu. We wspólnotach i spółdzielniach odpowiadać będzie zarząd, a koszty mogą trafić do zaliczek płaconych przez mieszkańców.
Ministerstwo wskazuje, jak może wyglądać minimum. To pojemnik, którego dzikie zwierzę nie otworzy, worek odporny na rozdarcie oraz osłonięte lub ogrodzone miejsce na odpady. Według resortu część takich rozwiązań można wprowadzić bez dużych wydatków. W praktyce mogą to być zamykane kosze, zatrzaski blokujące pokrywę albo osłonięta wiata na pojemniki, a worki powinny być na tyle mocne, by trudno je było rozerwać.
Zmiana jest odpowiedzią na postulaty m.in. Instytutu Ochrony Przyrody PAN i WWF Polska. Resort w uzasadnieniu pisze, że „niewłaściwie zabezpieczone odpady stanowią źródło pokarmu dla zwierząt”. Według ekspertyzy WWF tylko w gminie Cisna w Bieszczadach od stycznia do lipca 2025 roku odnotowano 65 zgłoszeń dotyczących niedźwiedzi. W całym 2020 roku było ich około 40.
Czytaj także: Azbest na dachu pod lupą rządu. Kary mogą sięgnąć 100 tys. zł
Mandat do 500 zł, a w sądzie grzywna nawet 5000 zł
Nowy obowiązek ma trafić do katalogu wykroczeń z ustawy o utrzymaniu czystości. Za ich złamanie grozi grzywna. Jej wysokość wyznacza Kodeks wykroczeń, czyli od 20 do 5000 zł.
W praktyce najwyższą kwotę może orzec tylko sąd. Straż miejska lub policja, nakładając mandat, mogą ukarać najwyżej kwotą 500 zł. Każdy, kto nie przyjmie mandatu, musi się liczyć ze skierowaniem sprawy do sądu.
Przykład: właściciel domu wystawia wieczorem worki z bioodpadami, a w nocy rozrywają je dziki. Jeśli nowe przepisy wejdą w życie, a straż miejska uzna, że odpady nie były zabezpieczone, może nałożyć mandat do 500 zł. Gdy sprawa trafi do sądu, grzywna może sięgnąć 5000 zł.
Kara grozi także za złamanie gminnego regulaminu utrzymania czystości i porządku. Jeśli więc gmina zakaże wystawiania worków dzień przed odbiorem, samo wystawienie ich wieczorem również będzie wykroczeniem, nawet jeśli żadne zwierzę ich nie ruszy.
Gmina będzie mogła zakazać wystawiania worków dzień wcześniej
Projekt daje też nowe uprawnienia gminom. Będą mogły zmienić harmonogram odbioru tak, by odpady krócej stały na ulicy, zwłaszcza tam, gdzie często pojawiają się dziki czy niedźwiedzie. W okresach większego zagrożenia będą mogły częściej odbierać bioodpady.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Gminy dostaną również prawo do określenia w regulaminie utrzymania czystości, z jakim wyprzedzeniem wolno wystawiać worki przed posesję. To oznacza, że w części miejscowości wystawianie śmieci wieczorem przed dniem odbioru może zostać zakazane. Gmina będzie mogła też zakazać trzymania bioodpadów poza zamkniętymi pojemnikami.
Takie zasady mają szczególne znaczenie na terenach, gdzie dzikie zwierzęta podchodzą pod zabudowania. Eksperci WWF wskazują, że w Bieszczadach liczba zgłoszeń dotyczących niedźwiedzi wyraźnie wzrosła w ciągu kilku lat. Resort chce, by gminy mogły reagować na to lokalnie, dopasowując terminy wywozu do sytuacji.
Z projektu nie wynika, kto zapłaci za nowe pojemniki czy ogrodzenia. Gmina już dziś może pokrywać koszt pojemników i worków z opłaty za odpady, ale nie musi tego robić.
Sprawdź swój kosz, zanim zmienią się przepisy
Szkody wyrządzone przez dziki w mieście, na przykład przewrócony kosz czy rozrzucone śmieci, nie są objęte odszkodowaniem z prawa łowieckiego. Dotyczy ono upraw i płodów rolnych. Sprzątanie po zwierzętach i tak spada więc na właściciela posesji.
Jeśli mieszkasz na skraju lasu albo w okolicy, gdzie pojawiają się dziki, warto już teraz sprawdzić, czy pokrywa pojemnika domyka się i czy da się ją zablokować. Bioodpady najlepiej trzymać w zamkniętym pojemniku, a worki wystawiać rano, w dniu odbioru. Po wejściu w życie nowych przepisów warto też zajrzeć do regulaminu swojej gminy, bo to on określi szczegółowe zasady.
Fot. Bartosz Nadolski / Wikimedia Commons, CC0

