Przed rokiem automaty do zwrotu butelek były w polskich sklepach ciekawostką, przy której klienci uczyli się skanować opakowania. Dziś stoją w ponad 23 tys. lokalizacji i odpowiadają za zdecydowaną większość zwrotów. Resort klimatu podsumował pierwsze 12 miesięcy systemu kaucyjnego: od 1 października 2025 r. Polacy oddali około 5 mld butelek plastikowych i puszek, a poziom zwrotu opakowań wprowadzonych na rynek sięgnął na koniec września 59 proc., jak podaje serwis esgtrends.pl.
Skala przedsięwzięcia rosła przez cały rok. Do końca lipca system przyjął 3,2 mld opakowań, z czego około 900 mln w samym lipcu, co pokazuje, że szczyt zwrotów przypadł na sezon letni. Sieć zbiórki obejmuje już 65,5 tys. punktów w całym kraju. Co istotne dla handlu, do systemu dobrowolnie przystąpiło około 31 tys. mniejszych sklepów o powierzchni poniżej 200 m kw., które nie miały takiego obowiązku, a stanowią dziś blisko połowę wszystkich punktów.
Ulice czystsze, ale unijny cel wciąż odległy
Ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska oceniła, że plastikowe butelki i puszki w dużej mierze zniknęły z przestrzeni publicznej. Resort powołuje się na test czystości, według którego na ulicach jest o 80 proc. mniej porzuconych puszek aluminiowych i o 90 proc. mniej butelek PET. Przed startem systemu tradycyjna zbiórka selektywna pozwalała odzyskać około 40 proc. butelek po napojach, więc obecne 59 proc. oznacza wyraźny skok.
Dystans do celów regulacyjnych pozostaje jednak znaczny. Przepisy wymagają 77 proc. zbiórki w 2028 r. i 90 proc. od 2029 r. Wiceministra Anita Sowińska przypomina, że operatorzy systemu mają finansową motywację do poprawy wyniku, bo za niedostateczny poziom zbiórki ponoszą opłaty. Pieniądze z nieodebranej przez klientów kaucji nie są zyskiem operatorów, lecz finansują logistykę, infrastrukturę informatyczną i wynagrodzenia sklepów za prowadzenie zbiórki.
| System kaucyjny po 12 miesiącach | Wynik |
|---|---|
| Zwrócone opakowania | ok. 5 mld sztuk |
| Poziom zwrotu na koniec września | 59 proc. |
| Punkty zbiórki | 65,5 tys. |
| Lokalizacje z automatami | 23,5 tys. |
| Małe sklepy w systemie dobrowolnie | ok. 31 tys. |
| Cel unijny od 2029 r. | 90 proc. zbiórki |
Źródło: Ministerstwo Klimatu i Środowiska, esgtrends.pl, ekoetos.pl
Zobacz również:
BIZNES · 01.10.2026Polska zamyka rozliczenia KPO. Do Brukseli trafił ostatni wniosek na 55 mld złKlienci chwalą zasadę, narzekają na wykonanie
Z raportu „Rok kaucji w Polsce” Stowarzyszenia Ekologicznego EKO-UNIA wynika, że z systemu skorzystało już 74 proc. badanych konsumentów, a 65 proc. uważa, że kaucją powinny być objęte wszystkie opakowania po napojach. Codzienność bywa jednak mniej optymistyczna. 47 proc. użytkowników przyznało, że zdarzyło im się przynieść opakowanie, którego sklep lub automat nie przyjął. Zgniecione butelki bez czytelnego kodu, przepełnione urządzenia i awarie to najczęstsze powody odmowy.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Podobne wnioski płynęły z wcześniejszego badania panelu Ariadna dla serwisu Kaucja.pl, w którym konsumenci wskazywali na zbyt małą liczbę punktów zwrotu i czas potrzebny na odzyskanie pieniędzy. Odpowiedzią resortu ma być wydłużenie ważności bonów kaucyjnych z 30 do 90 dni, nad którym trwają prace. Dla klientów oznacza to mniejsze ryzyko, że odzyskane 50 gr od butelki lub puszki przepadnie przy kasie.
Szklane małpki zostały poza systemem
Największą luką systemu pozostają jednorazowe butelki szklane, w tym te po mocnych alkoholach w małych pojemnościach. Według EKO-UNII ich strumień może przekraczać 500 mln opakowań rocznie, a 64 proc. badanych uważa, że brak kaucji na szkło jednorazowe sprzyja zaśmiecaniu. Ministerstwo analizuje objęcie małpek systemem, co postulują też samorządy sprzątające parki i trawniki.
Eksperci studzą jednak tempo rozszerzania systemu. Jak pisze portalspozywczy.pl, analityk Shopfully Robert Biegaj zwraca uwagę, że dane o liczbie zwrotów nie mówią jeszcze wszystkiego o efektywności, bo kluczowa jest relacja zebranych opakowań do wprowadzonych na rynek oraz koszty zbiórki. Ekspert logistyki Eryk Grykień dodaje w tym samym serwisie, że przed objęciem kaucją szkła system powinien zostać przeliczony jak łańcuch dostaw, z pełnym rachunkiem kosztów transportu i sortowania. Dla producentów napojów i handlu to zapowiedź, że drugi rok kaucji będzie się toczył wokół pieniędzy i logistyki, a nie samej liczby butelek.