Szczyt klimatyczny ONZ skończył się bez porozumienia. Pierwszy taki przypadek od 17 lat

Szczyt klimatyczny ONZ w tureckiej Antalyi zakończył się w niedzielę bez wspólnego porozumienia. Unia Europejska i kilka innych państw odrzuciły końcowy projekt, w którym nie było ani słowa o węglu, ropie i gazie. Tak się nie skończył żaden szczyt od konferencji w Kopenhadze w 2009 roku.

- Reklama -

Rozmowy z udziałem delegacji z niemal 200 państw trwały ponad dwa tygodnie i zostały przedłużone o kolejne dwie doby. Według agencji AFP projekt ostatecznie upadł 44 godziny po oficjalnym terminie zamknięcia obrad, co uczyniło COP31 najdłuższą konferencją klimatyczną ONZ w historii. Decyzje na takich szczytach zapadają w drodze konsensusu, więc sprzeciw nawet jednego kraju wystarcza, by zablokować tekst.

Przewodniczący COP31, turecki minister środowiska Murat Kurum, przyznał na sesji zamykającej, że porozumienia nie ma. „Rozumiem, że nie ma zgody co do tego tekstu. Z tego powodu decyzje nie zostały przyjęte”, mówił, cytowany przez AFP. Jak podała PAP, Kurum zapowiedział, że nie przedstawi kolejnego projektu, i opuścił salę w czasie wystąpień przedstawicieli poszczególnych państw. „Nic więcej nie da się zrobić. Zrobiliśmy wszystko, co w naszej mocy. Skoro mamy 196 krajów, to one podejmą decyzję, a my ją uszanujemy”, powiedział.

Z projektu zniknęły węgiel, ropa i gaz

Ostateczna wersja dokumentu, przedstawiona w niedzielę rano, zawierała jedynie pośrednie odwołanie do globalnego porozumienia z 2023 roku o odchodzeniu od paliw kopalnych. Jak relacjonuje Euronews, wcześniejszy projekt wzywał do przyspieszenia tego procesu, ale wersja opublikowana w czwartek nie wspominała już o nich wcale.

Według AFP w tekście znalazł się za to postulat rozwoju wychwytywania dwutlenku węgla, technologii krytykowanej jako droga i mało skuteczna. Dokument wzywał też do zwiększenia udziału energii elektrycznej w końcowym zużyciu energii do 35 proc. w 2035 roku, ale nie wymagał, by prąd pochodził ze źródeł odnawialnych. Z projektu wypadł natomiast cel 120 mld dolarów na finansowanie adaptacji do zmian klimatu, co rozgniewało kraje rozwijające się.

Agencja zwróciła uwagę także na zapis o raportach Międzyrządowego Zespołu ds. Zmian Klimatu (IPCC), które mają być podstawą przeglądu postępów w 2028 roku. Projekt nie gwarantował terminu ich publikacji. O opóźnienie raportów zabiegały Arabia Saudyjska, Indie i Kenia.

Czytaj także: Europosłowie chcą odsunąć opłatę ETS2. W czwartek pierwsze głosowanie

Unia mówi o szczycie przejętym przez państwa naftowe

W imieniu Unii Europejskiej wystąpił irlandzki minister ds. klimatu Darragh O’Brien, bo Irlandia sprawuje obecnie rotacyjną prezydencję w Radzie UE. Zapowiedział, że Unia nie poprze dokumentu końcowego ani „paktu z Antalyi”, który pomija paliwa kopalne. „To niedopuszczalne, aby dokument dotyczący klimatu w ogóle nie odnosił się do paliw kopalnych ani do odchodzenia od nich”, powiedział, cytowany przez PAP i RMF FM. Według AFP ocenił też, że szczyt został „przejęty przez niektóre państwa naftowe”.

Druga strona broniła swojego stanowiska. Saudyjski negocjator Mohammad Ayoub, występujący w imieniu Grupy Arabskiej, przekonywał według AFP, że państwa powinny mieć do dyspozycji „wszystkie rozwiązania”. Projekt odrzuciły z kolei Wyspy Marshalla, Panama, Vanuatu i Belize. „Nie poświęcimy naszej przyszłości dla interesów branży paliw kopalnych”, mówiła wysłanniczka Wysp Marshalla ds. klimatu Kathy Jetnil-Kijiner. Panama, cytowana przez PAP, uznała, że tekst nie oddaje skali kryzysu klimatycznego.

Rozczarowania nie kryli również inni uczestnicy. Australijski minister klimatu Chris Bowen, który na mocy porozumienia z Turcją kierował negocjacjami, przyznał, że żałuje braku decyzji końcowej. Brytyjska negocjatorka Kate Hughes mówiła o „głębokim rozczarowaniu” treścią projektu. Sekretarz generalny ONZ António Guterres napisał na platformie X: „Jestem głęboko rozczarowany, że COP31 zakończył się bez konsensusu”. Dodał, że „być może konsensusu nie osiągnięto na sali negocjacyjnej, ale nauka nie pozostawia wątpliwości”.

- Reklama -

Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł

Granica 1,5 stopnia zostanie przekroczona

Fiasko rozmów zbiega się z coraz gorszymi danymi. Jak przypomina PAP, w październiku agenda ONZ ds. środowiska potwierdziła, że wzrost średniej temperatury na świecie przekroczy 1,5 stopnia Celsjusza w porównaniu z epoką przedprzemysłową. Ponad dekadę temu, na konferencji w Paryżu, państwa zobowiązały się działać tak, by tej granicy nie przekroczyć. Projekt z Antalyi wyrażał jedynie „głębokie zaniepokojenie” tą perspektywą, co brytyjska delegacja uznała za niewystarczające.

Brak nowego porozumienia nie oznacza jednak, że wcześniejsze zobowiązania przestają obowiązywać. W mocy pozostają ustalenia z poprzednich szczytów oraz techniczne i prawne ramy działań na rzecz klimatu.

Polska negocjowała zasady sprawiedliwej transformacji

Dla Polski szczyt miał szczególne znaczenie, bo jej delegacja współprowadziła jedną z ważnych ścieżek rozmów. Jak opisał portal GF24, Polska razem z Meksykiem odpowiadała za negocjacje mechanizmu sprawiedliwej transformacji, czyli zasad podziału kosztów i korzyści odchodzenia od paliw kopalnych. Ze strony polskiej rozmowy drugi rok z rzędu prowadził wiceminister klimatu Krzysztof Bolesta. Rząd przekonywał, że transformacja powinna jednocześnie wzmacniać bezpieczeństwo energetyczne i zmniejszać zależność od importu paliw, w tym z Rosji.

Polityka klimatyczna ma dla polskiej gospodarki bardzo konkretny wymiar. Według raportu z maja, przywołanego przez GF24, zmiana ceny uprawnień do emisji CO2 o 1 euro przesuwa łączne zyski PGE, Tauronu, Enei i Orlenu o około 0,5 mld zł. Na 6 listopada cena referencyjna uprawnienia wynosiła 86,69 euro.

Fot. Xuthoria / Wikimedia Commons, licencja CC BY-SA 4.0

NAJNOWSZE

WYBRANE DLA CIEBIE

W tym tygodniu o tym się mówi