Kontrakty terminowe na kakao zdrożały od czerwca o 40 proc., na ryż o 37 proc., na cukier o 25 proc., a na kawę o 17 proc. Według analizy amerykańskiego banku JPMorgan Chase, którą bank przekazał agencji Bloomberg, to dopiero początek. Zjawisko pogodowe El Niño może podbijać ceny żywności i pogłębiać problemy z dostępem do wody także przez dużą część 2027 roku, nawet gdy samo ocieplenie Pacyfiku już wygaśnie.
Wzrosty cen liczone są od czerwca 2026 roku, gdy oficjalnie ogłoszono nadejście El Niño. To naturalne, okresowe ocieplenie wód tropikalnego Pacyfiku, które zaburza pogodę na całym świecie i zwiększa ryzyko susz, powodzi oraz fal upałów. O raporcie JPMorgan Bloomberg napisał w piątek, a w niedzielę jego ustalenia przytoczył money.pl.
„To będzie czynnik proinflacyjny”, powiedziała Bloombergowi Sarah Kapnick, szefowa zespołu doradztwa klimatycznego JPMorgan Chase i była główna naukowczyni amerykańskiej agencji NOAA, zajmującej się badaniem oceanów i atmosfery. Jej zdaniem skutki dla rolnictwa i rynku surowców mogą potrwać dłużej, niż wynikałoby z dotychczasowych doświadczeń.
Kakao i kawa najbardziej narażone
| Surowiec | Wzrost ceny od czerwca 2026 |
|---|---|
| Kakao |
40 proc.
|
| Ryż |
37 proc.
|
| Cukier |
25 proc.
|
| Kawa |
17 proc.
|
Źródło: JPMorgan Chase za Bloombergiem, ceny kontraktów terminowych
Według Kapnick szczególnie wrażliwe są uprawy kakao i kawy, bo wymagają ściśle określonej temperatury i ilości opadów. Ekstremalne upały mogą więc mocno ograniczyć zbiory. Dla Polski to istotne, bo oba surowce są w całości sprowadzane z zagranicy.
JPMorgan przypomina, że silne epizody El Niño podnosiły w przeszłości światowe ceny surowców żywnościowych nawet o 9 proc. Szczyt wzrostów przypadał zwykle około 16 miesięcy po rozpoczęciu zjawiska. Kapnick zastrzega jednak, że obecne prognozy mogą nie oddawać w pełni ryzyka, jakie niosą dla upraw ewentualne silne upały następnego lata.
Czytaj także: Ceny w sklepach znów w górę. Najmocniej drożeją słodycze
Ocean działa jak bateria cieplna
Bank zwraca uwagę, że tym razem naturalne ocieplenie Pacyfiku nakłada się na długoterminowe zmiany klimatu, a do tego dochodzą susze, konflikty zbrojne i zakłócenia w łańcuchach dostaw. Kapnick porównuje ocean do „gigantycznej baterii cieplnej”. Nawet jeśli około czerwca lub lipca 2027 roku na Pacyfiku zapanują chłodniejsze warunki zwane La Niña, nagromadzone ciepło może utrzymywać się do jesieni albo dłużej.
Według Bloomberga to drugi rok trwania El Niño jest zwykle tym, w którym planeta notuje najwyższe temperatury. JPMorgan powołuje się na prognozy, według których 2026 rok ma być najcieplejszym w historii pomiarów, a 2027 rok jeszcze cieplejszym. Modele sezonowe wskazują, że w lutym i marcu 2027 roku średnia temperatura na świecie może być o około 1,8 st. C wyższa niż w epoce przedprzemysłowej, a niektóre symulacje po raz pierwszy przekraczają 2 st. C. Według analizy banku temperatury mają pozostać wyjątkowo wysokie aż do lata, czyli w okresie, w którym rozstrzyga się wysokość zbiorów wielu upraw.
W raporcie banku ostatnie fale upałów opisano jako „test dla podłogi, a nie dla sufitu” temperatur w kolejnych latach. Jak podał Bloomberg, ekstremalne upały przyczyniły się minionego lata do ponad 50 tys. nadmiarowych zgonów w Europie.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Zobacz również:
FINANSE · 22.11.2026PiS proponuje mieszkania M3 za 400 tys. zł. Kredyt na 2,5 proc. bez wkładu własnegoNiski Ren utrudnia dostawy węgla
Skutki suszy już widać w gospodarce. Na niemieckim Renie wyjątkowo niski poziom wody ograniczył dostawy węgla do elektrowni. W zachodniej części USA rzeka Kolorado wchodzi w zimę ze zbiornikami opróżnionymi przez lata suszy. Na początku listopada poziom wody w jeziorze Powell był o około 92 stopy, czyli około 28 m, niższy niż wieloletnia mediana dla tego dnia, a w jeziorze Mead o około 88 stóp, czyli blisko 27 m.
Cieplejsza i suchsza zima może pogorszyć sytuację, bo w górach nie spadnie wystarczająco dużo śniegu, by wiosenne roztopy uzupełniły zasoby wody przed kolejnym gorącym latem. Według JPMorgan nawet normalne opady śniegu mogą już nie wystarczyć.
Bank radzi firmom przygotować się na upały
Kapnick określiła obecne El Niño jako „krótkoterminowy test warunków skrajnych dla cieplejszego świata”. Jak tłumaczyła, daje on firmom okazję, by wcześniej zidentyfikować słabe punkty i zaplanować inwestycje, które zwiększą ich odporność na skutki zmian klimatu.
Według money.pl JPMorgan zaleca przedsiębiorstwom dostosowanie produkcji, logistyki i planów inwestycyjnych do nowych warunków klimatycznych. Analiza banku trafiła do mediów w momencie, gdy ceny kakao, ryżu, cukru i kawy na giełdach towarowych są już wyraźnie wyższe niż przed czerwcowym ogłoszeniem nadejścia El Niño. Jak zaznacza money.pl, bank ostrzega przed kolejnym impulsem inflacyjnym, który odczują konsumenci, a skutki zjawiska dla rolnictwa i podaży surowców mają trwać dłużej niż samo El Niño.
Fot. ajay_suresh / Wikimedia Commons, CC BY 4.0
