Masz w domu worek butelek? Rzecznik interweniuje ws. kaucji. Tego sklep nie może ci odmówić

Sklep nie może uzależnić zwrotu kaucji od zakupów, a bon z butelkomatu trzeba wymienić na gotówkę, jeśli klient o to poprosi. Mimo to skargi na system kaucyjny płyną do Rzecznika Praw Obywatelskich, a rzeczniczka Sylwia Gregorczyk-Abram zażądała wyjaśnień od Ministerstwa Klimatu i Środowiska.

- Reklama -

Pismo do resortu trafiło 16 listopada. Rzeczniczka wskazuje w nim, że w praktyce wielu klientów ma kłopot z odzyskaniem pieniędzy za butelki i puszki. Najczęściej chodzi o seniorów, osoby z niepełnosprawnościami i mieszkańców mniejszych miejscowości.

Ministerstwo nie odpowiedziało jeszcze publicznie na pismo. Przepisy, które dziś chronią klienta, obowiązują jednak od początku działania systemu i warto je znać przed kolejną wizytą przy automacie.

Bon z butelkomatu to jeszcze nie zwrot kaucji

Większość automatów nie wypłaca pieniędzy, tylko drukuje bon. Według RPO zniechęca to do udziału w systemie, bo bon trzeba wymienić przy kasie, często tylko w tym samym sklepie, a klient musi tłumaczyć, dlaczego nie chce przeznaczyć go na zakupy.

Ministerstwo Klimatu i Środowiska w swoich wcześniejszych wyjaśnieniach postawiło sprawę jasno: bon kaucyjny musi być wymienialny na gotówkę lub środki pieniężne, a sklep nie może uzależniać wypłaty od dokonania zakupów. Sam wydruk z automatu nie kończy więc zwrotu. Kończy go dopiero wypłata pieniędzy.

Bony są zwykle ważne przez miesiąc, co rzeczniczka również uznała za problem. Resort zapowiadał już przepisy, które ten termin wydłużą.

Popsuty automat nie zwalnia sklepu z przyjęcia butelek

Drugi częsty problem to butelkomat nieczynny, przepełniony albo odrzucający prawidłowo oznakowane opakowania. W takiej sytuacji sklep objęty obowiązkiem zbiórki musi przyjąć opakowania ręcznie i rozliczyć kaucję. Tak opisuje to sam resort klimatu w poradniku dla konsumentów.

RPO zauważa, że w praktyce personel często odmawia. Tymczasem do zwrotu nie jest potrzebny paragon, a opakowanie nie musi pochodzić z danego sklepu ani nawet być w jego ofercie. Wystarczy znak kaucji na etykiecie.

Kaucja wynosi 50 groszy za plastikową butelkę do 3 litrów i za metalową puszkę do 1 litra. Za szklaną butelkę wielokrotnego użytku do 1,5 litra przysługuje 1 zł. Kaucję dolicza się dopiero przy kasie, a nie w cenie na półce. Rodzina, która w miesiącu odda 100 butelek i puszek, odzyska więc 50 zł.

Czytaj także: Ministerstwo Klimatu chce kaucji za małpki. Handlowcy wyliczyli, ile zapłaci mały sklep

- Reklama -

Na wsi butelkę kupisz, ale oddać jej już nie ma gdzie

Obowiązek przyjmowania opakowań mają sklepy o powierzchni ponad 200 m kw. Mniejsze pobierają kaucję, ale do zbiórki mogą przystąpić dobrowolnie. Wyjątkiem są szklane butelki wielokrotnego użytku, na przykład po piwie, które mniejszy sklep sprzedający takie napoje musi przyjmować.

Rzeczniczka wskazuje, że przez te zasady mieszkańcy wsi kupują napój z kaucją w lokalnym sklepie, a po zwrot muszą jechać dalej. Jak pisze RPO, transport opakowań do punktu zwrotu „może być szczególnie trudny dla osób starszych, chorych czy z niepełnosprawnościami”.

Resort klimatu podaje, że w kraju działa 64 tys. punktów zwrotu, a klienci oddali już 5,6 mld opakowań. Zdaniem RPO sama liczba punktów nie rozwiązuje problemu, bo liczy się też ich bliskość i dostępność. Automaty bywają zbyt trudne w obsłudze dla osób na wózkach, osób niskorosłych oraz niewidomych i słabowidzących.

Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł

Skargę złożysz w inspekcji ochrony środowiska, nie w Inspekcji Handlowej

Nieprawidłowości przy zwrocie kaucji można zgłaszać do wojewódzkiego inspektoratu ochrony środowiska (WIOŚ) właściwego dla miejsca, w którym działa sklep. Informację można też przekazać operatorowi systemu, którego dane powinny być dostępne w punkcie zbiórki.

Za odmowę przyjęcia opakowań lub wypłaty kaucji sklepowi grozi kara od 10 tys. do 500 tys. zł. RPO zwraca jednak uwagę, że ustawa nie określa formy ani trybu takiego zgłoszenia. „Brak jest przede wszystkim gwarancji niezwłocznej interwencji WIOŚ i ostatecznego odzyskania kwoty kaucji”, pisze rzeczniczka.

Pytania o zasady systemu można zadać na Infolinii dla Obywatela pod numerem 22 250 01 36. Działa ona w dni robocze od 10:00 do 14:00.

Poproś o gotówkę od razu, zanim bon straci ważność

Najprościej rozliczyć bon w tym samym sklepie zaraz po oddaniu butelek. Przy kasie wystarczy powiedzieć, że chcesz wypłaty w gotówce, a nie rabatu na zakupy. Sklep nie ma prawa odmówić tylko dlatego, że nic nie kupujesz.

Gdy automat nie działa, poproś obsługę o ręczne przyjęcie opakowań. Jeśli pracownik odmówi, zrób zdjęcie nieczynnego urządzenia i zanotuj datę oraz adres sklepu. Takie dowody przydadzą się przy zgłoszeniu do WIOŚ.

Fot. Dwxn / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

NAJNOWSZE

WYBRANE DLA CIEBIE

W tym tygodniu o tym się mówi