Rakieta Vulcan Centaur amerykańskiej firmy United Launch Alliance (ULA) uległa awarii około 10 minut po starcie i nie wyniosła na orbitę 40 satelitów internetowych Amazon Leo. Start odbył się w niedzielę 15 listopada o 18:40 czasu polskiego z przylądka Canaveral na Florydzie. To była pierwsza misja Vulcana dla Amazona i poważny cios dla firmy, która chce zbudować konkurencję dla Starlinka Elona Muska.
ULA to spółka założona w 2006 r. przez dwa giganty zbrojeniowe i lotnicze, Boeinga i Lockheed Martina. Jak podaje brytyjski „International Business Times”, niedzielna porażka jest pierwszą nieudaną misją firmy od początku jej działalności. Przyczyna awarii na razie nie jest znana.
Awaria Vulcana po 10 minutach lotu. ULA nie zna przyczyny
Transmisja ze startu została przerwana przed czasem, a na nagraniu nie było widać wyraźnej usterki. Około 50 minut po starcie ULA poinformowała w serwisie X, że rakieta nie zdołała dostarczyć satelitów na orbitę. Firma przyznała, że nie ma jeszcze żadnych konkretnych danych, które pozwoliłyby zrozumieć, co się stało.
Vulcan Centaur to nowa rakieta ULA, która zadebiutowała w styczniu 2024 r. Według serwisu Space.com niedzielny lot był piątym w jej historii i pierwszym po dziewięciu miesiącach przerwy. Podczas lotów w październiku 2024 r. i lutym 2026 r. dochodziło do usterek dysz w dopalaczach na paliwo stałe, ale rakieta za każdym razem dowoziła ładunek na miejsce. Tym razem dopalacze działały, a problem pojawił się na późniejszym etapie lotu.
Pierwszy stopień Vulcana napędzają dwa silniki BE-4 na metan, które buduje Blue Origin, kosmiczna firma Jeffa Bezosa. Sześć dopalaczy dostarcza koncern Northrop Grumman. Jak podała PAP, Siły Kosmiczne USA wstrzymały starty Vulcana do czasu, aż ULA rozwiąże problem.
Amazon Leo, czyli rywal Starlinka, traci kolejne tygodnie
Amazon Leo to dawny Projekt Kuiper, czyli sieć satelitów na niskiej orbicie, która ma dostarczać szybki internet z kosmosu. Według agencji Reuters przed niedzielnym startem na orbicie znajdowało się 398 satelitów Amazona. To około 12 proc. z 3236 satelitów potrzebnych do pełnego, globalnego działania usługi.
Amazon obiecuje pobieranie danych z prędkością do 1 Gb/s i wysyłanie do 400 Mb/s. Firma chciała rozpocząć pierwsze podłączenia klientów jeszcze w tym roku. Każda utracona partia satelitów oznacza, że na pełne pokrycie trzeba będzie poczekać dłużej, a satelity trzeba zbudować i wynieść ponownie.
Amazon zareagował spokojnie. „Każdy start wiąże się z ryzykiem, a szczególnie dotyczy to misji inauguracyjnych, takich jak LV-01”, napisała firma w serwisie X. Dodała, że ULA jest jej zaufanym partnerem i wyciągnie wnioski z tej misji.
| Amazon Leo | Liczba satelitów | Postęp budowy sieci |
|---|---|---|
| Na orbicie przed 15 listopada | 398 |
|
| Utracone w niedzielę | 40 |
|
| Planowana pełna sieć | 3236 |
|
Źródło: Reuters, Amazon
Zobacz również:
TECHNOLOGIE · 15.11.2026Miliony ludzi chcą wolnego na premierę GTA 6. Szefowa Logitecha teżAmazon ma kupione 92 starty rakiet za ponad 10 mld dolarów
Amazon nie stawia na jednego przewoźnika. Firma zamówiła łącznie 92 starty u ULA, europejskiego Arianespace i Blue Origin, płacąc za nie ponad 10 mld dolarów. Najwięcej, bo 38 lotów, przypadło właśnie na Vulcana. Wcześniejsze satelity Leo wynosiły rakiety Atlas V, europejska Ariane 6 startująca z Gujany Francuskiej oraz Falcon 9 należący do SpaceX, czyli bezpośredniego konkurenta.
Uziemienie Vulcana może więc mocno skomplikować harmonogram. Amazon ma też problem z terminami wobec amerykańskiego regulatora FCC. Licencja wymagała wyniesienia połowy sieci do lipca 2026 r. W czerwcu FCC odstąpiło od egzekwowania tego terminu, ale satelity wystrzelone po tej dacie mają czasowo niższy priorytet w dostępie do częstotliwości.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Kontrast z SpaceX trudno przeoczyć. W piątek rakieta Starship wyniosła na orbitę 26 satelitów Starlink nowej generacji, a po ponad 22 godzinach lotu została przechwycona przez ramiona wieży startowej. Musk napisał w serwisie X, że statek będzie gotowy do kolejnej misji za kilka tygodni.
Zła wiadomość dla Polaków. Starlink dłużej bez silnego rywala
Awaria amerykańskiej rakiety może wydawać się odległa od spraw polskich użytkowników internetu. Tak nie jest. Amazon Leo nie rozpoczął jeszcze komercyjnej działalności, więc osoby szukające internetu z satelitów niskiej orbity są dziś zdane przede wszystkim na Starlinka, a jego warunki potrafią się szybko zmieniać.
Latem Starlink zmienił regulamin usługi Roam i wyłączył Polskę z regionu europejskiego, w którym podróże po kontynencie nie są traktowane jak wyjazd za granicę. Konta zarejestrowane w Polsce mogą korzystać z usługi poza krajem przez 30 dni. Jak podawał serwis Geekweek Interii, pakiet z limitem 100 GB kosztuje 180 zł miesięcznie, a wersja bez limitu 460 zł. Wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski wysłał w tej sprawie oficjalne pismo do SpaceX i zaprotestował przeciwko traktowaniu Polaków gorzej niż innych Europejczyków.
Amazon Leo miał być naturalną przeciwwagą dla Starlinka, także w Europie. Każde opóźnienie w budowie sieci oznacza jednak, że użytkownicy w Polsce dłużej poczekają na realną alternatywę dla usługi Muska i jej cennika. Naszym zdaniem właśnie ten brak wyboru jest najpoważniejszą konsekwencją niedzielnej awarii dla zwykłych klientów, ważniejszą niż sama strata 40 satelitów.
Zdjęcie: U.S. Space Force, Collin Wesson, domena publiczna (start rakiety Vulcan w październiku 2024 r.)
