Skarb Państwa wypłacił poznańskiej parafii św. Jana Jerozolimskiego za Murami 72 mln zł za około 13 ha gruntów nad jeziorem Maltańskim, przejętych przez państwo po II wojnie światowej. Ugodę w 2017 r. podpisał ówczesny wojewoda wielkopolski Zbigniew Hoffmann, dziś poseł PiS. „Rzeczpospolita” opisała w poniedziałek jej kulisy. Wynika z nich, że parafia, pozywając państwo w 2005 r., żądała niespełna 5 mln zł, a Prokuratoria Generalna, która reprezentuje państwo w sądach, kwestionowała zasadność tak wysokiej kwoty.
Grunty, o które toczył się spór, przed przejęciem były głównie łąkami, pastwiskami i terenami wodnymi. Dziś znajdują się na nich m.in. tor regatowy, kolejka „Maltanka”, Termy Maltańskie i osiedla mieszkaniowe. Państwo przejmowało je od 1945 r. do lat 60. XX wieku.
Parafia żądała 4,9 mln zł. Sąd przyznał ponad 77 mln zł
Parafia upominała się o odszkodowanie od maja 1990 r., najpierw przed Komisją Majątkową. Umowa zawarta w 1992 r. nie weszła w życie, bo parafia nie miała zgody Watykanu. 10 października 2005 r. proboszcz pozwał Miasto Poznań, Agencję Nieruchomości Rolnych i Skarb Państwa. Jak podaje „Rzeczpospolita”, parafia żądała wówczas około 4,866 mln zł, czyli 100 zł za metr kwadratowy.
Pierwszy wyrok z 2011 r. został uchylony. W styczniu 2015 r. sąd w Poznaniu przyznał parafii 77 mln 194 tys. 300 zł wraz z odsetkami od dnia wyroku. Biegły wycenił grunty na około 75,4 mln zł, biorąc pod uwagę ich obecne przeznaczenie, a nie stan z chwili przejęcia.
| Etap sprawy | Kwota | Skala |
|---|---|---|
| Pozew parafii (2005 r.) | ok. 4,9 mln zł |
|
| Wycena biegłego | ok. 75,4 mln zł |
|
| Wyrok sądu (styczeń 2015 r.) | 77,2 mln zł |
|
| Ugoda (luty 2017 r.) | 72 mln zł |
|
Źródło: „Rzeczpospolita”, KAI
Prokuratoria Generalna podważała wycenę i samo prawo do odszkodowania
W lutym 2015 r. Prokuratoria Generalna złożyła apelację. Jak relacjonuje „Rzeczpospolita”, argumentowała, że roszczenia parafii mają charakter reprywatyzacyjny, a nie odszkodowawczy, i że rekompensata powinna wynosić 20 proc. wartości nieruchomości. Podważała też wycenę według obecnego przeznaczenia gruntów i wskazywała, że roszczenia wygasły z końcem 1992 r.
Rozprawę apelacyjną wyznaczono na 10 stycznia 2017 r., a wyrok miał zapaść 23 stycznia. Do wyroku nie doszło. 26 stycznia strony uzgodniły warunki ugody, a 2 lutego 2017 r. podpisano ją w Sądzie Apelacyjnym w Poznaniu. Wojewoda uznał roszczenia do kwoty 72 mln zł. Parafia zrzekła się około 12 mln zł odsetek i ponad 5 mln zł kwoty głównej. Pieniądze wpłynęły na konto pełnomocnika parafii 28 lutego 2017 r.
Na ugodę zgodził się Watykan. Jak ustaliła „Rzeczpospolita”, arcybiskup Stanisław Gądecki opisał jej warunki w piśmie do Stolicy Apostolskiej z 23 grudnia 2016 r. Wskazał, że parafia otrzyma „kwotę 72 mln zł (18 mln euro)”, co ma odpowiadać 96 do 99 proc. wartości utraconego mienia. Zgodę na rezygnację z odsetek wydał 3 stycznia 2017 r. kardynał Beniamino Stella.
Jak podaje dziennik, ugodę zaproponowała parafia w roboczych rozmowach, a decyzja należała do wojewody. Rzeczniczka Prokuratorii Agnieszka Kilanowska-Świerczyńska podkreśliła, że Prokuratoria nie uczestniczyła w negocjacjach.
Wojewoda: rozsądny kompromis. Parafia: kwota się należała
Zbigniew Hoffmann nazwał ugodę „rozsądnym kompromisem”, zgodnym z interesem Skarbu Państwa. Jego zdaniem dzięki niej państwo nie zapłaciło odsetek, części kwoty głównej ani kosztów procesu. Na pytania redakcji o to, kto zainicjował ugodę i dlaczego podpisano ją przed wyrokiem, nie odpowiedział. Ostrzegł natomiast przed „podawaniem nieprawdy”.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Pełnomocnik parafii radca prawny Mikołaj Drozdowicz przekonuje, że ugoda była skutkiem przejrzystego procesu. „Nie było żadnych wątpliwości, że jej się ono należało w tej wysokości”, powiedział „Rzeczpospolitej”. Przyznał jednak, że w 2017 r. nie było utrwalonej linii orzeczniczej w takich sprawach, co skłaniało obie strony do porozumienia.
Inaczej widzi to rozmówca dziennika, prawnik, który chciał pozostać anonimowy. Jego zdaniem przy wycenie według stanu gruntów z chwili przejęcia odszkodowanie wyniosłoby kilkanaście milionów złotych. „Rzeczpospolita” zwraca też uwagę, że odsetki od odszkodowania nalicza się dopiero od prawomocnego wyroku, więc kwota 12 mln zł, z której parafia zrezygnowała, mogłaby nie utrzymać się w sądzie wyższej instancji.
Pieniądze miały trafić m.in. na centrum w Swadzimiu
W 2017 r., jak informowała Katolicka Agencja Informacyjna, parafia i archidiecezja zapowiadały, że pieniądze pójdą m.in. na remont zabytkowego kościoła św. Jana Jerozolimskiego za Murami, Chrześcijańskie Centrum Edukacji i Rozwoju w Swadzimiu pod Poznaniem, magazyn dla Muzeum Archidiecezjalnego, remont domu dziecka w Lesznie prowadzonego przez Caritas oraz stypendia dla dzieci i młodzieży z ubogich rodzin.
Według „Gazety Wyborczej”, na którą powołuje się „Rzeczpospolita”, centrum edukacji w Swadzimiu nie powstało w zapowiadanej formie. Działa tam hotel z restauracją, prowadzony przez hotelarską spółkę archidiecezji bez udziału parafii.
Zdjęcie: Michalpe96, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons (kościół św. Jana Jerozolimskiego za Murami w Poznaniu)

