Inflacja bazowa spadła poniżej 3 proc. Są nowe dane NBP

Inflacja bazowa w Polsce spadła w październiku do 2,9 proc. rok do roku z 3,1 proc. we wrześniu, wynika z danych opublikowanych w poniedziałek 16 listopada przez Narodowy Bank Polski. To pierwszy od marca odczyt poniżej 3 proc. Ceny, które nie zależą od żywności i energii, rosną więc wolniej niż ceny ogółem, które według GUS były w październiku o 3,5 proc. wyższe niż przed rokiem.

- Reklama -

Inflacja bazowa to wskaźnik, który pomija najbardziej zmienne ceny, czyli żywność i energię. Ekonomiści i Rada Polityki Pieniężnej (RPP) traktują ją jako miarę tego, jak mocno drożeją codzienne towary i usługi niezależnie od skoków cen paliw czy warzyw. Od jej poziomu w dużej mierze zależy, czy bank centralny będzie zmieniał stopy procentowe, a więc i raty kredytów.

Trzy z czterech miar inflacji bazowej poszły w dół

NBP co miesiąc wylicza cztery wskaźniki inflacji bazowej. W październiku spadły trzy z nich. Najmocniej obniżyła się inflacja po wyłączeniu cen najbardziej zmiennych, z 4 proc. do 3,3 proc. Wskaźnik bez cen administrowanych, czyli tych, na które wpływ ma państwo, zszedł z 4,1 proc. do 3,5 proc. Bez zmian, na poziomie 2,8 proc., pozostała tzw. średnia obcięta, która odrzuca 15 proc. skrajnych zmian cen.

Miara inflacji (r/r) Wrzesień Październik Skala (październik)
Inflacja ogółem (GUS) 4,1 proc. 3,5 proc.
Bez cen administrowanych 4,1 proc. 3,5 proc.
Bez cen najbardziej zmiennych 4,0 proc. 3,3 proc.
Bez żywności i energii (bazowa) 3,1 proc. 2,9 proc.
Średnia obcięta 15 proc. 2,8 proc. 2,8 proc.

Źródło: NBP, GUS

Ostatnie miesiące przyniosły wyraźną zmianę kierunku. Jak wylicza „Rzeczpospolita”, od stycznia do września inflacja bazowa rosła z 2,7 proc. do 3,1 proc., a w sierpniu wynosiła 3,3 proc. Najniżej w tym roku była w lutym, gdy spadła do 2,5 proc.

Tańsze wycieczki i bilety lotnicze obniżyły wskaźnik

Ekonomiści banków spodziewali się tego wyniku po piątkowej publikacji GUS, który 13 listopada podał pełne dane o cenach w październiku. Inflacja ogółem wyniosła 3,5 proc. rok do roku, a w porównaniu z wrześniem ceny spadły o 0,4 proc. Jak podawała PAP, analitycy ING, Pekao i mBanku szacowali wtedy inflację bazową właśnie na 2,9 proc.

Za spadkiem stoją przede wszystkim usługi turystyczne. Według ekonomistów mBanku niższy odczyt wynikał z tańszej turystyki zorganizowanej i transportu lotniczego, które wcześniej mocno pchały wskaźnik w górę. ING wskazał, że bilety lotnicze potaniały w październiku o 10 proc. w ciągu miesiąca, choć wciąż są o 10 proc. droższe niż przed rokiem. Inflacja w kategorii rekreacja, sport i kultura spadła z 5,5 proc. do 4 proc. Według Pekao samo potanienie wycieczek zorganizowanych obniżyło inflację ogółem o 0,1 punktu procentowego.

Nie wszystko jednak tanieje. Ekonomiści mBanku zwrócili uwagę, że roczny wzrost cen opału przyspieszył z 16,7 proc. do 24,5 proc. Energia nie wchodzi do inflacji bazowej, ale mocno odczuwają ją gospodarstwa domowe, zwłaszcza przed sezonem grzewczym.

Zobacz również:

Ceny paliw na wtorek. Kierowcy diesli zapłacą więcejFINANSE · 16.11.2026Ceny paliw na wtorek. Kierowcy diesli zapłacą więcej

Glapiński: firmy w ograniczonym stopniu podnoszą ceny

Niska inflacja bazowa pokazuje, że wyższe koszty energii i paliw nie rozlewają się szeroko na inne ceny. Prezes NBP Adam Glapiński mówił, że „jak dotąd przedsiębiorstwa w ograniczonym stopniu mają możliwość przerzucania wyższych kosztów na ceny”. Dodał, że „badania ankietowe sugerują, że presja płacowa w firmach nie narasta”.

- Reklama -

Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł

Podobnie ocenia to Mariusz Zielonka, główny ekonomista Konfederacji Lewiatan, cytowany przez „Rzeczpospolitą”: „Słabszy popyt mocniej hamuje przenoszenie kosztów na ceny”. Daniel Piekarek, główny ekonomista Banku BPS, wskazuje na umiarkowaną dynamikę wynagrodzeń i oczekiwane spowolnienie wzrostu gospodarczego. Według wstępnego szacunku GUS polski PKB urósł w III kwartale o 3,5 proc. rok do roku, wobec 4,1 proc. w II kwartale.

Ekonomiści ING ocenili w komentarzu do danych GUS, że „największym zaskoczeniem w strukturze październikowej inflacji jest jednak spadek inflacji bazowej”. Ich zdaniem ryzyko tzw. efektów drugiej rundy, czyli sytuacji, w której droższa energia przekłada się na podwyżki płac i cen innych towarów, pozostaje niskie.

Stopy procentowe NBP bez zmian od marca

Dla kredytobiorców najważniejsze jest to, jak dane wpłyną na decyzje RPP. Na posiedzeniu 3 i 4 listopada Rada pozostawiła stopę referencyjną NBP na poziomie 3,75 proc., na którym jest od marca. Wśród czynników ryzyka dla inflacji wskazała kształt polityki fiskalnej, decyzje regulacyjne dotyczące cen energii, tempo wzrostu gospodarczego i płac.

Ekonomiści ING uważają, że po październikowych danych NBP może odłożyć ewentualne podwyżki stóp procentowych do początku 2027 r. Ostrożniejsi są ekonomiści Pekao, którzy zastrzegają, że „to nie jest tak, że dezinflacja jest kontynuowana”, i spodziewają się, że w przyszłym roku inflacja będzie powyżej pasma odchyleń od celu NBP. Listopadowa projekcja NBP zakłada, że inflacja w 2027 r. z prawdopodobieństwem 50 proc. wyniesie od 3,1 proc. do 5,3 proc. Cel banku centralnego to 2,5 proc. z dopuszczalnym odchyleniem o 1 punkt procentowy w górę lub w dół, więc październikowa inflacja ogółem jest na górnej granicy tego przedziału.

Fot. Kamil Czaiński / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

NAJNOWSZE

WYBRANE DLA CIEBIE

W tym tygodniu o tym się mówi