Sejm ma się zająć we wtorek po południu rządową nowelizacją ustawy refundacyjnej, która zawiera ponad 170 zmian w zasadach finansowania leków przez NFZ. Pacjenci odczują ją przede wszystkim w aptekach: leki bez recepty mają całkowicie wypaść z refundacji, a odpłatność pacjentów za leki produkowane w Polsce z polskiej substancji czynnej ma być wyraźnie niższa. Większość przepisów ma obowiązywać od 1 stycznia 2027 r.
Refundacja leków w Sejmie. Drugie czytanie we wtorek
Według wstępnego harmonogramu posiedzenia, o którym informowała PAP, posłowie zajmą się rządowym projektem we wtorek po południu, pierwszego dnia trzydniowych obrad. Rada Ministrów przyjęła projekt 27 października, a do Sejmu trafił 30 października. Sejmowa Komisja Zdrowia przyjęła go 5 listopada: 14 posłów było za, jeden przeciw, a dwóch wstrzymało się od głosu.
Nowe przepisy jeszcze nie obowiązują. Po Sejmie ustawę musi rozpatrzyć Senat, a następnie podpisać prezydent. Wiceminister zdrowia Katarzyna Kacperczyk przekonywała w Sejmie, że „głównym celem projektu jest wzmocnienie bezpieczeństwa lekowego Polski”. Projekt ma też usprawnić procedury, które według resortu nie sprawdziły się po reformie z 2023 r.
Leki bez recepty bez refundacji NFZ
Dla wielu osób najbardziej odczuwalna będzie zmiana dotycząca leków OTC, czyli wydawanych bez recepty. Zgodnie z projektem żaden lek OTC nie będzie refundowany. Jak opisuje branżowy serwis opieka.farm, refundację straci też lek na receptę, który ma odpowiednik bez recepty, chyba że w danym wskazaniu stosuje się go dłużej niż 30 dni. Decyzję o odebraniu refundacji z tego powodu będzie mógł uchylić minister zdrowia.
W praktyce oznacza to powrót do zasad sprzed 1 listopada 2023 r. Pacjent, który dziś kupuje taki lek z dopłatą NFZ, po zmianie zapłaci za niego pełną cenę. Ministerstwo nie podało listy preparatów, których to dotyczy, ani tego, ile zaoszczędzi na tym NFZ.
Zobacz również:
FINANSE · 15.11.2026Polska musi znaleźć 160 mld zł. Ekonomiści wskazują świadczenia i podatkiLeki produkowane w Polsce tańsze dla pacjentów nawet o 30 proc.
Druga zmiana działa w przeciwną stronę. Dziś pacjent płaci mniej za leki wytwarzane w Polsce z polskiej substancji czynnej, ale obniżka odpłatności wynosi 15 proc. Projekt podnosi ją do 30 proc., a różnicę ma pokryć NFZ. Mateusz Oczkowski, dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji w Ministerstwie Zdrowia, tłumaczył, że preferencje mają objąć także firmy, które dopiero przeniosą produkcję do Polski. Będą miały na to trzy lata.
| Obniżka odpłatności za lek z polską substancją czynną | Wysokość |
|---|---|
| Obecnie |
15 proc.
|
| Po nowelizacji |
30 proc.
|
Źródło: Ministerstwo Zdrowia, projekt nowelizacji ustawy refundacyjnej
Resort uzasadnia to bezpieczeństwem dostaw. Jak podaje TVN24, uzależnienie Polski i Europy od Azji w dostawach substancji czynnych do leków sięga 70 do 80 proc. Temu ma służyć także Krajowa Lista Leków Krytycznych, czyli wykaz substancji szczególnie ważnych dla państwa. Gdy któregoś z tych leków zabraknie, minister będzie mógł sprowadzić go w zagranicznych opakowaniach i objąć refundacją. Samą listę resort zapowiadał na listopad.
Program lekowy od pierwszego dnia refundacji
Projekt skraca też drogę do nowych terapii. Oczkowski przyznawał, że „czekaliśmy czasami pół roku, aż Narodowy Fundusz Zdrowia kontraktował programy lekowe”. Po zmianie program lekowy ma móc ruszyć od pierwszego dnia obowiązywania decyzji refundacyjnej, a prezes NFZ ma być zobowiązany do zawarcia umów ze szpitalami. Postępowania dla wybranych innowacyjnych terapii mają trwać 120 dni zamiast 180, a opłata za wniosek ma spaść o połowę.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Pacjenci zyskają również możliwość składania wniosków o refundację leku sprowadzanego z zagranicy przez Internetowe Konto Pacjenta. Przedstawiciele organizacji pacjentów mają uczestniczyć w negocjacjach cenowych z producentami. Część leków, które dziś są dostępne tylko w programach w szpitalach, ma trafić do przychodni specjalistycznych, co według resortu oszczędzi chorym dalekich dojazdów.
Zmiany dotkną także aptek i hurtowni. Minimalna marża hurtowa ma wzrosnąć z 50 do 80 groszy, co według wyliczeń serwisu opieka.farm obejmie 656 leków i wyrobów medycznych. Na e-receptach ma się pojawiać kod choroby według międzynarodowej klasyfikacji ICD-10, również przy lekach nierefundowanych. Resort chce w ten sposób wiedzieć, na jakie schorzenia lekarze faktycznie wypisują poszczególne leki.
Spór o terapie równoważne i limity wydatków
Projekt ma też krytyków. Michał Byliniak, dyrektor generalny INFARMA, związku firm farmaceutycznych prowadzących badania nad nowymi lekami, wnioskował o skierowanie projektu do podkomisji. Przekonywał, że przepisy dopisane po konsultacjach „nie miały szansy być przedmiotem dyskusji”. Chodzi przede wszystkim o katalog terapii równoważnych, w którym NFZ premiowałby szpitale stosujące najtańsze leki, oraz o obowiązkowe limity wydatków na leki bez refundowanego odpowiednika.
Branża ostrzega, że oznaczałoby to presję ekonomiczną na lekarzy. Oczkowski odpowiadał, że terapie równoważne działają m.in. w krajach nordyckich, Hiszpanii, Czechach, Holandii i Austrii. Wniosek o podkomisję przepadł, a projekt wraca teraz na salę plenarną Sejmu.
Ilustracja: półki w aptece. Grafika: Canva
