Pracujący Polacy zdawali test z finansów. Bez błędu tylko co trzeci

Tylko 33 proc. pracujących Polaków poprawnie odpowiedziało na cztery proste pytania o oszczędzanie, inflację i inwestowanie. Tak wynika z badania Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE), państwowego ośrodka analiz gospodarczych, przeprowadzonego w październiku na grupie 1982 pracujących dorosłych. Najgorzej poszło pytanie o rozkładanie ryzyka przy inwestowaniu, a to wiedza, która przyda się już za półtora miesiąca, gdy wystartują Osobiste Konta Inwestycyjne (OKI).

Badanie przeprowadzono w formie ankiety internetowej, a odpowiedź „nie wiem” liczono jako błędną. Średnio badani udzielili 2,6 poprawnej odpowiedzi na 4 możliwe. Co czwarty respondent pomylił się w jednym pytaniu, a 10 proc. nie udzieliło żadnej dobrej odpowiedzi. Wyniki PIE opisał w najnowszym Tygodniku Gospodarczym, a w niedzielę przypomniał je serwis Interia Biznes.

Cztery pytania PIE o odsetki, inflację, akcje i fundusze

Badanie sprawdzało podstawy, które dotyczą każdego, kto ma konto w banku. Pierwsze pytanie dotyczyło odsetek: ile pieniędzy będzie na rachunku oszczędnościowym po pięciu latach, jeśli wpłacimy 100 zł przy oprocentowaniu 2 proc. Drugie dotyczyło tego, jak inflacja wpływa na to, co można kupić za odłożone pieniądze.

Dwa kolejne pytania były już inwestycyjne. Badani mieli ocenić, czy bardziej ryzykowne są akcje, czy obligacje, oraz czy bezpieczniej jest kupić akcje jednej spółki, czy jednostki funduszu akcyjnego. To ostatnie pytanie sprawdza zrozumienie dywersyfikacji, czyli rozkładania pieniędzy na wiele inwestycji, by strata na jednej nie oznaczała utraty wszystkiego. Wyniki pokazują wyraźnie, że kłopoty zaczynają się dopiero przy pytaniach inwestycyjnych.

Źródło: Polski Instytut Ekonomiczny

43 proc. pracujących nie wie, czym jest dywersyfikacja

Z oszczędzaniem i inflacją większość badanych sobie radzi. Na pytanie o odsetki dobrze odpowiedziało 76 proc. osób, a na pytanie o inflację 72 proc. Przy dywersyfikacji poprawnie odpowiedziało już tylko 46 proc. badanych, a 43 proc. przyznało, że nie zna odpowiedzi.

W badaniu z 2023 r. na podobne pytanie o dywersyfikację poprawnie odpowiedziało 67 proc. respondentów. PIE zastrzega jednak, że wyników nie można porównywać wprost, bo wcześniejsze badanie objęło szerszą grupę, a pytanie było sformułowane prościej.

Zobacz również:

FINANSE · 15.11.2026Polska musi znaleźć 160 mld zł. Ekonomiści wskazują świadczenia i podatki

Mężczyźni, starsi i mieszkańcy Warszawy wypadają lepiej

Wyniki wyraźnie różnią się między grupami. Mężczyźni udzielali średnio 2,8 poprawnej odpowiedzi, a kobiety 2,3. Najmłodsi pracujący, w wieku od 18 do 24 lat, uzyskali średnio 2,3 punktu, a osoby po 55. roku życia 2,9 punktu.

Największa różnica dotyczy wykształcenia. Osoby z wyższym wykształceniem odpowiadały średnio dobrze na 3 pytania, a osoby z wykształceniem gimnazjalnym lub niższym na 1,6 pytania. Znaczenie ma też miejsce zamieszkania: mieszkańcy wsi uzyskali średnio 2,4 punktu, a mieszkańcy Warszawy 3 punkty. Najlepiej wypadli mężczyźni po 55. roku życia z wyższym wykształceniem, którzy na pytanie o inflację odpowiadali poprawnie w 94 proc., a na pytanie o akcje i obligacje w 90 proc.

Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł

Konta OKI ruszają 1 stycznia 2027 r. Bez podatku Belki do 100 tys. zł

PIE łączy słaby wynik w pytaniu o dywersyfikację ze startem Osobistych Kont Inwestycyjnych. Instytut wskazuje, że Polacy potrzebują stałej edukacji inwestycyjnej, bo nowe konta mają zachęcić ich do pomnażania oszczędności na rynku kapitałowym.

OKI ruszają 1 stycznia 2027 r. Ustawę podpisał w sierpniu prezydent Karol Nawrocki. Zyski z inwestycji do 100 tys. zł będą zwolnione z 19-procentowego podatku od zysków kapitałowych, nazywanego podatkiem Belki. Z tego limitu do 25 tys. zł można ulokować w produktach oszczędnościowych, takich jak lokaty i obligacje. Od nadwyżki ponad 100 tys. zł zapłacimy nowy podatek od wartości aktywów, który w 2027 r. wyniesie 0,85 proc. Zwolnienie obejmie akcje spółek, których kapitał zakładowy wyrażony jest w złotych.

Ministerstwo Finansów zapowiada, że od grudnia ruszy szersza kampania informacyjna o nowych kontach. „Zamierzamy od grudnia rozpocząć mocniejszą kampanię informacyjną”, mówiła Katarzyna Przewalska, dyrektor departamentu rozwoju rynku finansowego w resorcie, cytowana przez „Super Biznes”. Według szacunków rządu dzięki OKI na Giełdę Papierów Wartościowych w Warszawie może trafić około 25 mld zł do 2030 r. i nawet 74 mld zł do 2040 r.

Wiceminister finansów Jurand Drop podkreślał, że powodzenie OKI zależy przede wszystkim od tego, czy oferty instytucji finansowych będą atrakcyjne i zrozumiałe dla klientów. Badanie PIE pokazuje, że z tym zrozumieniem może być trudno, bo prawie połowa pracujących nie umie dziś ocenić, czy bezpieczniej jest kupić akcje jednej spółki, czy fundusz.

Ilustracja: grafika wygenerowana w Canva