Od czwartku 13 listopada producenci i importerzy płacą tzw. opłatę reprograficzną także od smartfonów, tabletów, laptopów, komputerów i telewizorów. Wynosi ona najczęściej 1 proc. ceny netto, po jakiej urządzenie pierwszy raz sprzedaje producent lub importer. Pieniądze nie trafią do budżetu państwa, tylko do organizacji reprezentujących twórców, takich jak ZAiKS. Według wyliczeń sieci Komputronik telewizor za 5000 zł może przez to zdrożeć o około 41 zł.
Opłata reprograficzna obowiązuje od 13 listopada. To pierwsza zmiana od 15 lat
Nowe zasady wprowadza rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 30 kwietnia 2026 r., opublikowane w Dzienniku Ustaw 12 maja. Weszło w życie po sześciu miesiącach od ogłoszenia. Jego podstawą jest art. 20 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, według którego opłata nie może przekroczyć 3 proc. kwoty ze sprzedaży.
Opłata ma rekompensować twórcom to, że ludzie kopiują ich utwory na własny użytek, na przykład zapisują muzykę czy filmy w pamięci urządzeń. Jak podaje serwis dlahandlu.pl, to pierwsza aktualizacja listy urządzeń od 15 lat. Wcześniej obejmowała ona głównie sprzęt, z którego mało kto już korzysta, a do katalogu nie należały smartfony ani laptopy.
Smartfony, tablety i laptopy 1 proc., drukarki 1,5 proc.
Stawki zależą od rodzaju sprzętu. Najwięcej urządzeń, z których korzystamy na co dzień, objęto stawką 1 proc.
| Urządzenie lub nośnik | Stawka | Skala |
|---|---|---|
| Smartfony i tablety z pamięcią od 32 GB | 1 proc. | |
| Laptopy i komputery stacjonarne | 1 proc. | |
| Telewizory i dekodery z pamięcią lub nagrywaniem | 1 proc. | |
| Dyski HDD i SSD, pendrive’y, karty pamięci | 1 proc. | |
| Drukarki atramentowe i laserowe | 1,5 proc. | |
| Skanery, kopiarki, urządzenia wielofunkcyjne | 2 proc. |
Źródło: rozporządzenie ministra kultury i dziedzictwa narodowego z 30 kwietnia 2026 r., za dlahandlu.pl i Bezprawnik
Opłatę nalicza się jednorazowo, przy pierwszej sprzedaży nowego urządzenia przez producenta lub importera. Nie dotyczy sprzętu używanego. Jak zaznacza dlahandlu.pl, nie obejmuje też towaru, który dystrybutorzy kupili przed 13 listopada.
Ile zapłacą klienci? Wyliczenia Komputronika
Formalnie klient nic nie płaci i niczego nie musi zgłaszać. W praktyce koszt może pojawić się w cenie na półce. Rafał Rysiew, menedżer w sieci sklepów z elektroniką Komputronik, cytowany przez dlahandlu.pl, ocenia, że opłata jest w praktyce „przerzucona na kupujących”, bo firmy chronią w ten sposób swoje marże.
Komputronik policzył, ile mogą zdrożeć popularne urządzenia, jeśli cały koszt trafi do klienta. Przy laptopie za 4000 zł to około 33 zł, przy smartfonie za 2500 zł około 20 zł, a przy telewizorze za 5000 zł około 41 zł. Ponieważ stawka liczy się od ceny netto producenta, a nie od ceny w sklepie, realny wzrost może być niższy. Branżowy Związek Cyfrowa Polska ostrzegał wcześniej przed podwyżkami cen elektroniki o 5 do 7 proc.
Pieniądze trafią do ZAiKS i innych organizacji twórców
Wpływy z opłaty zbierają organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, m.in. ZAiKS, ZPAV, SFP, Repropol i Copyright Polska, które dzielą je między uprawnionych twórców. Jak podaje serwis Bezprawnik, w 2024 r. z opłaty reprograficznej wpłynęło w Polsce 35 mln zł. Ministerstwo kultury szacowało, że po aktualizacji listy twórcy mogą dostawać od 150 do 200 mln zł rocznie. Dla porównania w Hiszpanii wpływy z podobnej opłaty sięgnęły w 2024 r. 86 mln euro. Opłata za kopiowanie na własny użytek wynika z unijnej dyrektywy 2001/29/WE i działa w wielu krajach Unii.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Problemem dla klientów będzie to, że w cenie urządzenia opłata nie zostanie wyodrębniona. Radczyni prawna Diana Knapczyk, cytowana przez dlahandlu.pl, oceniała, że „nie będzie w zasadzie możliwości sprawdzenia, co wpłynęło na podwyżkę wybranego smartfona, laptopa czy telewizora”.
Minister kultury Marta Cienkowska, cytowana przez PAP, nazwała zmianę „kwestią elementarnej uczciwości” i przekonywała, że jeśli korzystamy z pracy twórców, powinniśmy zapewniać im wynagrodzenie. Wiceminister Maciej Wróbel zwracał uwagę, że Polska była jedynym krajem Unii, który nie zaktualizował katalogu tak zwanych czystych nośników.
Krytyczne pytania zadawał zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisław Trociuk. Powołał się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości UE z 16 kwietnia 2026 r., według którego pliki pobierane do oglądania offline w płatnych serwisach streamingowych nie są kopią prywatną. Pytał też, czy ktoś zbadał, ilu użytkowników rzeczywiście kopiuje utwory na swoje urządzenia.
Uwaga na promocje przed Black Friday
Opłata weszła w życie na dwa tygodnie przed Black Friday, gdy sklepy kuszą obniżkami. Przy każdej promocji sprzedawca musi podać najniższą cenę z ostatnich 30 dni przed obniżką. To ona, a nie cena sprzed kilku dni, pokazuje, czy rabat jest prawdziwy. Warto ją sprawdzać przy zakupie smartfona, laptopa czy telewizora, zwłaszcza gdy cena urządzenia zmieniła się tuż przed promocją.