Przekroczenie terminu na złożenie deklaracji podatkowej nie oznacza, że trzeba czekać na reakcję urzędu skarbowego. Podatnik może sam uregulować swoją sytuację, składając zaległe zeznanie, opłacając podatek wraz z odsetkami i – jeśli zachodzą ku temu przesłanki – korzystając z instytucji czynnego żalu. Liczy się jednak szybka reakcja, ponieważ zawiadomienie złożone zbyt późno może okazać się bezskuteczne.
Czynny żal – na czym polega i przed czym chroni?
Czynny żal wynika z art. 16 Kodeksu karnego skarbowego. Jest to zawiadomienie o popełnieniu czynu zabronionego, w którym podatnik ujawnia istotne okoliczności naruszenia przepisów. Jeśli zostaną spełnione ustawowe warunki, sprawca nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.
Rozwiązanie to może mieć zastosowanie między innymi wtedy, gdy podatnik nie złożył wymaganej deklaracji w terminie. Nie wystarczy jednak samo poinformowanie urzędu o spóźnieniu. Trzeba również naprawić uchybienie, czyli przede wszystkim przekazać zaległe zeznanie i uregulować wymagalną należność publicznoprawną.
Czynny żal nie jest również sposobem na uniknięcie zapłaty podatku. Chroni przed odpowiedzialnością karną skarbową po spełnieniu określonych warunków, ale nie powoduje anulowania zaległości ani związanych z nią odsetek.
Spóźnione rozliczenie PIT – od czego zacząć?
Po zauważeniu przekroczenia terminu najpierw trzeba ustalić, jaka deklaracja powinna zostać złożona i przygotować prawidłowe rozliczenie. Nie ma powodu czekać na wezwanie z urzędu. Zwłoka może działać na niekorzyść podatnika, zwłaszcza jeśli organ wcześniej sam wykryje nieprawidłowość.
Deklarację można przygotować elektronicznie. Osoba, która chce samodzielnie przejść przez poszczególne etapy rozliczenia, może wykorzystać program do rozliczania pit. Narzędzie opisane w materiałach Podatnik.info pozwala wypełniać m.in. PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38 i PIT-39, a także wybrane załączniki. Program prowadzi użytkownika przez kolejne części formularza i umożliwia sprawdzenie gotowego zeznania przed jego wysłaniem.
Przy elektronicznym składaniu deklaracji trzeba też sprawdzić, czy dokument został skutecznie przyjęty. Samo kliknięcie przycisku wysyłki nie jest jeszcze potwierdzeniem złożenia zeznania. Przy prawidłowo przetworzonej deklaracji podatnik może pobrać Urzędowe Poświadczenie Odbioru (UPO).
Jak złożyć czynny żal krok po kroku?
Po ustaleniu, na czym polegało uchybienie, można przygotować zawiadomienie. Nie obowiązuje jeden uniwersalny formularz czynnego żalu. Z pisma powinno jasno wynikać, kto je składa, jakiego obowiązku nie dopełnił oraz jakie były istotne okoliczności zdarzenia.
W przypadku spóźnionego PIT podatnik może wskazać rodzaj deklaracji, rok podatkowy i fakt przekroczenia terminu. Jeżeli w popełnieniu czynu uczestniczyły inne osoby, przepisy wymagają ujawnienia również tych informacji. Wyjaśnienie powinno być zgodne z rzeczywistym przebiegiem zdarzeń – nie ma potrzeby tworzenia rozbudowanego uzasadnienia ani szukania szczególnych powodów opóźnienia.
Czynny żal można złożyć pisemnie – w postaci papierowej lub elektronicznej – albo ustnie do protokołu. Najważniejsze jest jednak to, aby zawiadomienie trafiło do organu w czasie, w którym może jeszcze wywołać przewidziane prawem skutki.
Kiedy czynny żal może być nieskuteczny?
Moment złożenia zawiadomienia ma duże znaczenie. Zgodnie z Kodeksem karnym skarbowym czynny żal jest bezskuteczny między innymi wtedy, gdy został złożony w czasie, kiedy organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego.
Podobna sytuacja może wystąpić po rozpoczęciu przez organ określonych czynności służbowych zmierzających do ujawnienia czynu, np. przeszukania, czynności sprawdzającej lub kontroli. Przepisy przewidują w tym zakresie wyjątki, dlatego każdą sytuację trzeba oceniać z uwzględnieniem jej okoliczności.
Z tego powodu podatnik, który sam zauważył spóźnienie, nie powinien czekać na pismo z urzędu. Dobrowolne uporządkowanie sprawy powinno nastąpić możliwie szybko.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródełZaległy podatek i odsetki – samo złożenie deklaracji nie wystarczy
Jeżeli ze spóźnionego zeznania wynika podatek do zapłaty, trzeba uregulować zaległość. Po terminie płatności powstaje zaległość podatkowa, od której co do zasady naliczane są odsetki za zwłokę.
Ma to bezpośredni związek z czynnym żalem. Kodeks karny skarbowy przewiduje obowiązek uiszczenia w całości wymagalnej należności publicznoprawnej uszczuplonej w związku z popełnionym czynem. Samo wysłanie zawiadomienia bez uporządkowania zobowiązań wobec fiskusa nie powinno więc kończyć działania podatnika.
W praktyce po wykryciu spóźnienia trzeba ustalić kwotę podatku, sprawdzić należne odsetki i dokonać zapłaty na właściwy rachunek. Jeśli deklaracja nie wykazuje podatku do zapłaty, sytuacja będzie wyglądała inaczej, ale nadal trzeba usunąć samo uchybienie związane z niezłożeniem dokumentu.
Czy za spóźniony PIT zawsze grozi kara?
Nie każde przekroczenie terminu kończy się nałożeniem kary. Przepisy przewidują mechanizm pozwalający podatnikowi dobrowolnie ujawnić popełniony czyn i naprawić jego skutki. Właśnie taką funkcję pełni czynny żal.
Nie można jednak zakładać, że samo wysłanie pisma gwarantuje ochronę w każdej sytuacji. Skuteczność zawiadomienia zależy od spełnienia warunków określonych w przepisach, w tym od momentu jego złożenia oraz wykonania obowiązków związanych z należnością publicznoprawną.
Dlatego po zauważeniu spóźnienia najlepiej działać w konkretnej kolejności: przygotować i złożyć brakującą deklarację, sprawdzić skuteczność jej wysłania, uregulować zaległość wraz z odsetkami, jeśli występują, oraz złożyć czynny żal, gdy jest on potrzebny. Szybkie uporządkowanie formalności jest bezpieczniejszym rozwiązaniem niż oczekiwanie, aż brak deklaracji zostanie wykryty przez urząd.