Reguła Incoterms w umowie importowej decyduje, kto płaci za transport, kto odpowiada za odprawę towaru i w którym momencie ryzyko uszkodzenia przechodzi na kupującego. Źle dobrana albo niedokładnie zapisana reguła może zniwelować korzyść z wynegocjowanej ceny.
Co regulują Incoterms 2020, a czego nie?
Incoterms 2020 to reguły Międzynarodowej Izby Handlowej (ICC), które strony włączają do umowy sprzedaży. Rozstrzygają trzy kwestie: gdzie następuje dostawa i przechodzi ryzyko utraty lub uszkodzenia towaru, kto ponosi poszczególne koszty oraz kto dopełnia formalności eksportowych i importowych, w tym odprawy celnej.
Incoterms nie są jednak całą umową. Nie określają ceny, warunków płatności ani momentu przeniesienia własności towaru. Te kwestie trzeba ustalić osobno – reguła dostawy ich nie zastąpi.
Jakie reguły obejmuje edycja 2020?
Edycja 2020 zawiera 11 reguł w dwóch grupach:
- dla dowolnego rodzaju transportu, także multimodalnego: EXW, FCA, CPT, CIP, DAP, DPU, DDP,
- wyłącznie dla transportu morskiego i śródlądowego wodnego: FAS, FOB, CFR, CIF.
Przy imporcie spoza UE najczęściej pojawiają się następujące reguły:
| Reguła | Gdzie przechodzi ryzyko | Kto płaci główny transport | Kto odprawia import |
| FCA | w uzgodnionym miejscu, po przekazaniu towaru przewoźnikowi kupującego | kupujący | kupujący |
| CPT | po przekazaniu towaru pierwszemu przewoźnikowi | sprzedający (do miejsca przeznaczenia) | kupujący |
| CIP | po przekazaniu towaru pierwszemu przewoźnikowi | sprzedający, razem z ubezpieczeniem | kupujący |
| CFR / CIF | po załadunku na statek w porcie wysyłki | sprzedający (fracht do portu przeznaczenia; przy CIF także ubezpieczenie) | kupujący |
| DAP | w miejscu przeznaczenia, na środku transportu gotowym do rozładunku | sprzedający | kupujący |
| DDP | w miejscu przeznaczenia, po odprawie importowej | sprzedający | sprzedający, łącznie z cłem i podatkami |
Odprawę eksportową we wszystkich tych regułach przeprowadza sprzedający. Wyjątkiem jest EXW, przy którym kupujący odbiera towar z zakładu sprzedającego i sam organizuje także formalności eksportowe.
Dlaczego FOB i CIF nie pasują do kontenerów?
Reguły morskie wiążą przejście ryzyka z załadunkiem na statek. Tymczasem kontener zwykle trafia do przewoźnika w terminalu kilka dni przed załadunkiem. Jeśli towar ulegnie uszkodzeniu na placu terminalu, przy FOB lub CIF trudno ustalić, która strona za to odpowiada. Dlatego FOB, CFR i CIF są przeznaczone dla ładunków niekonteneryzowanych, a przy kontenerach lepiej sprawdzają się odpowiedniki z pierwszej grupy: FCA zamiast FOB, CPT zamiast CFR i CIP zamiast CIF.
Kiedy DDP staje się pułapką?
DDP wygląda dla importera wygodnie: towar przyjeżdża odprawiony, a cło i podatki opłaca sprzedający. Problem pojawia się, gdy dostawca spoza UE nie zna polskich procedur albo nie ma możliwości ich przeprowadzenia. W praktyce może to oznaczać opóźnienia i dodatkowe koszty. Trzeba też sprawdzić, jak w takiej konstrukcji rozliczany jest VAT z tytułu importu, zanim zgodzi się na nią dział finansowy. Przy dostawcach bez przedstawicielstwa w UE bezpieczniejszy bywa DAP, w którym odprawę importową kupujący zleca własnej agencji celnej.
Jak reguła wpływa na wartość celną?
Incoterms nie określają sposobu obliczania wartości celnej, ale wpływają na to, jakie koszty trzeba do niej doliczyć. Zgodnie z art. 71 Unijnego Kodeksu Celnego (rozporządzenie (UE) nr 952/2013) do wartości celnej wlicza się koszty transportu i ubezpieczenia towaru do miejsca wprowadzenia na obszar celny Unii. Przy FCA czy FOB kupujący musi więc doliczyć do ceny faktury fracht i ubezpieczenie opłacone do granicy UE. Przy CIF czy CIP część tych kosztów jest już w cenie. Ta sama cena jednostkowa daje więc różne należności celne w zależności od reguły, co warto uwzględnić już przy porównywaniu ofert.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródełJak poprawnie zapisać regułę w umowie?
Poprawny zapis zawiera trzy elementy: skrót reguły, możliwie dokładnie nazwane miejsce oraz edycję reguł, na przykład: „FCA ul. Magazynowa 5, Ningbo, Chiny, Incoterms® 2020”. Samo „FCA Chiny” albo „CIF Gdańsk” bez adresu terminala pozostawia pole do sporu o to, gdzie kończy się odpowiedzialność sprzedającego i kto płaci za odcinek pomiędzy. Edycję trzeba wskazać wprost, bo strony mogą stosować także starsze wersje reguł, a różnice między nimi dotyczą m.in. zakresu ubezpieczenia przy CIP.
Najczęstsze błędy w umowach importowych to:
- brak konkretnego miejsca albo samo wskazanie kraju,
- reguła morska przy przewozie kontenerowym lub lądowym,
- brak roku edycji,
- założenie, że Incoterms rozstrzygają płatność albo przejście własności.
Dobór reguły to tylko część przygotowania importu. Klasyfikacja taryfowa, pochodzenie towaru i dokumentacja celna wymagają osobnej wiedzy. Firmy, które regularnie sprowadzają towary spoza UE, często uzupełniają kompetencje zespołu także w obszarze taryfikacji towarów oraz prawidłowego ustalania i dokumentowania pochodzenia towaru. Samym regułom Incoterms 2020 i ich zapisom w umowach importowych poświęcone jest osobne szkolenie organizowane przez Vademecum.
Źródła: ICC – Incoterms® 2020; Rozporządzenie (UE) nr 952/2013 – Unijny Kodeks Celny; trade.gov.pl – Incoterms 2020; GUS – Warunki dostaw wg Incoterms 2020; Komisja Europejska, Access2Markets – Guide to import goods.