Producenci leków na otyłość zabiegają w Ministerstwie Zdrowia o refundację swoich preparatów, a jednocześnie przekazują miliony złotych lekarzom, towarzystwom naukowym i fundacjom pacjentów. Według piątkowej „Rzeczpospolitej” w 2025 r. dwie firmy, Eli Lilly (producent Mounjaro) i Novo Nordisk (producent Wegovy i Ozempicu), przekazały lekarzom i organizacjom ochrony zdrowia około 25 mln zł. Stawka jest wysoka, bo Polacy już dziś wydają na te leki z własnej kieszeni ponad miliard złotych rocznie.
Gazeta przytacza słowa jednego z pracowników resortu zdrowia: „Lobbing wokół otyłości przekroczył już mury parlamentu i granice przyzwoitości”. Z około 25 mln zł mniej więcej 16 mln zł trafiło na umowy sponsorskie z towarzystwami naukowymi, uczelniami, szpitalami i organizacjami pacjentów, a około 9 mln zł na wynagrodzenia dla medyków za świadczone usługi. W tej kwocie nie ma kosztów wyjazdów lekarzy na konferencje.
Leki na otyłość: Polacy wydali na Mounjaro i Wegovy prawie 1,5 mld zł
Mounjaro i Wegovy to zastrzyki w gotowych wstrzykiwaczach, które działają jak naturalne hormony sytości i pomagają ograniczyć apetyt. W leczeniu otyłości pacjent płaci za nie w Polsce pełną cenę, bo farmakoterapia tej choroby nie jest finansowana ze środków publicznych. Mimo to rynek rośnie bardzo szybko.
Według ostatniego sprawozdania Komisji Ekonomicznej przy Ministrze Zdrowia, na które powołuje się „Rzeczpospolita”, w 2025 r. Polacy wydali na leki na otyłość prawie 1,5 mld zł. Sam Mounjaro przyniósł 1,292 mld zł, Wegovy 182 mln zł. Po doliczeniu Ozempicu i Rybelsusu, czyli leków na cukrzycę, które lekarze przepisują także na odchudzanie, kwota przekracza 2 mld zł.
| Lek | Wydatki Polaków w 2025 r. |
|---|---|
| Mounjaro (Eli Lilly) | 1292 mln zł |
| Wegovy (Novo Nordisk) | 182 mln zł |
Źródło: Komisja Ekonomiczna przy Ministrze Zdrowia
Dla producentów czas ma znaczenie. Jak zauważa „Rzeczpospolita”, ochrona patentowa Ozempicu wygasa w marcu 2031 r., a Mounjaro w styczniu 2036 r. Potem na rynek mogą wejść tańsze zamienniki. Refundacja przyznana wcześniej dałaby firmom stabilne przychody z budżetu państwa jeszcze przed pojawieniem się konkurencji.
Wnioski o refundację Mounjaro i Wegovy leżą w Ministerstwie Zdrowia
Na biurkach urzędników są dwa wnioski. Refundacja Mounjaro KwikPen dla określonej grupy pacjentów kosztowałaby budżet około 550 mln zł w ciągu pierwszych dwóch lat. Refundacja Wegovy we wskazanych przypadkach to wydatek około 860 mln zł w ciągu czterech lat. Razem daje to ponad 1,4 mld zł.
Eksperci państwa są na razie na nie. Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT), która ocenia, czy leki opłaca się finansować z publicznych pieniędzy, w czerwcu wydała negatywną rekomendację dla Mounjaro w programie leczenia otyłości. Jak podaje serwis opieka.farm, 28 września negatywna była także rekomendacja prezesa AOTMiT dla Wegovy oraz opinia Rady Przejrzystości działającej przy agencji.
W przypadku Wegovy agencja wskazała na ograniczone dowody skuteczności w grupie pacjentów objętej programem, ryzyko powrotu masy ciała po zakończeniu dwuletniej terapii i duże obciążenie dla budżetu. Producent szacował koszty programu na około 108,4 mln zł w pierwszym roku i 316,8 mln zł w czwartym, ale AOTMiT ostrzegła, że te kwoty mogą być zaniżone. Ostateczną decyzję o refundacji podejmuje jednak minister zdrowia, a rekomendacja agencji jest dla niego tylko opinią.
Zobacz również:
BIZNES · 11.11.2026Rosyjski diesel nie dotrze do USA. Tankowce zawróciły, umowa Trumpa z Putinem upadaMiliony od producentów dla towarzystw lekarskich i fundacji
Z raportów przejrzystości firm, które gazeta przeanalizowała, wynika, że w 2025 r. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne dostało 792 tys. zł od Eli Lilly i 732 tys. zł od Novo Nordisk. Polskie Towarzystwo Kardiologiczne otrzymało od Novo Nordisk 665 tys. zł, a Polskie Towarzystwo Endokrynologiczne 644 tys. zł. Towarzystwo kardiologiczne tłumaczy, że w zamian sponsorzy dostają typowe świadczenia, takie jak logo na wydarzeniach, powierzchnię wystawienniczą i sesje satelitarne podczas zjazdów.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Wiele wypłat pozostaje anonimowych. Według raportu Eli Lilly za 2025 r. około 8 na 10 lekarzy, którym firma płaciła, nie zgodziło się na ujawnienie nazwiska. To 348 osób i około 3 mln zł. Zbiorcza lista Novo Nordisk obejmuje 496 osób i wypłaty na prawie 5 mln zł. Ujawnienie danych z imienia i nazwiska wymaga zgody lekarza, a większość jej nie daje.
Pieniądze płyną też do organizacji pacjentów. Fundacja na rzecz leczenia otyłości, założona w 2023 r., dostała od Novo Nordisk 50 tys. zł w 2024 r. i 190 tys. zł w 2025 r., a od Eli Lilly odpowiednio 284 tys. zł i 254,5 tys. zł. Środki sfinansowały m.in. kampanię „Otyłość to choroba. Nie oceniaj, nie odchudzaj, tylko lecz”. Prezes fundacji Ewa Godlewska zapewnia, że organizacja nie reklamuje konkretnych leków i zawsze podaje partnerów komercyjnych. „Nie znam organizacji działającej w obszarze zdrowia, która nie miałaby wśród swoich partnerów firm farmaceutycznych”, powiedziała gazecie.
Debata o otyłości w Sejmie bez ujawniania powiązań z firmami
Najwięcej wątpliwości budzi to, kto zabiera głos w parlamencie. Według „Rzeczpospolitej” czterech członków zarządu Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości otrzymało od Eli Lilly kwoty pięciocyfrowe. Prezes towarzystwa, chirurg bariatra Mariusz Wyleżoł, w lutym 2026 r. brał udział w posiedzeniu sejmowej komisji zdrowia poświęconym otyłości, gdy oba wnioski refundacyjne były już w ministerstwie. Towarzystwo nie odpowiedziało na pytania gazety o ujawnianie konfliktu interesów.
Źródło w resorcie zdrowia przyznaje, że lekarze występujący w Sejmie i Senacie nie informują o współpracy z przemysłem, a urzędnicy nie mają podstawy prawnej, by tego wymagać. Wicemarszałek Sejmu Monika Wielichowska, która od dwóch lat patronuje kampanii „Stop epidemii otyłości”, zapewnia, że „finansowe wsparcie kampanii nie daje sponsorom prawa do kształtowania jej przekazu”. Uczelnia Łazarskiego, współtwórca partnerstwa organizującego te konferencje, podkreśla, że umowy sponsorskie gwarantują niezależność merytoryczną, a obowiązek ujawniania konfliktu interesów dotyczy osób biorących udział w decyzjach refundacyjnych.
Problem otyłości jest realny. Gazeta przypomina, że z chorobą żyje w Polsce około 9 mln osób, a polskie dzieci tyją najszybciej w Europie. Pacjenci leczący się zastrzykami dziś płacą w aptece pełną cenę, a od decyzji ministra zdrowia zależy, czy część z nich przejmie budżet państwa. Według wniosków producentów chodzi o rachunek liczony w setkach milionów złotych.