Hiszpania podpisała z Airbusem umowę ramową na samoloty do tankowania w powietrzu A330 MRTT, które kupi wspólnie z Polską za pieniądze z unijnego programu SAFE. Poinformowała o tym w piątek wiceminister obrony narodowej Magdalena Sobkowiak-Czarnecka. Polska ma dostać cztery z co najmniej siedmiu maszyn, a własną umowę wykonawczą chce podpisać do końca roku.
„Samoloty do tankowania w powietrzu dla naszej armii w ramach SAFE coraz bliżej. Hiszpania właśnie podpisała umowę ramową z wykonawcą. Teraz czas na nas” napisała wiceminister w serwisie X, oznaczając Agencję Uzbrojenia i Ministerstwo Obrony Narodowej. Agencja Uzbrojenia to instytucja MON, która kupuje sprzęt dla wojska.
Airbus A330 MRTT. Czym są latające cysterny
A330 MRTT to wojskowa, transportowo-tankująca wersja samolotu pasażerskiego Airbus A330. Maszyna może tankować w locie samoloty bojowe i pełnić zadania transportowe. Dla polskiego lotnictwa to brakujące ogniwo. Jak przypomina PAP, samolot bojowy bez możliwości tankowania w powietrzu może brać udział w misji przez około 2 do 3 godzin. Przy tankowaniu ograniczeniem stają się w praktyce wytrzymałość pilota i zapas uzbrojenia.
Ma to znaczenie zwłaszcza dla polskich myśliwców F-16 i F-35. Wojskowi i eksperci od lat wskazują, że bez własnych cystern Siły Powietrzne nie wykorzystują w pełni możliwości tych maszyn. Polska nie ma dziś ani jednego własnego samolotu do tankowania w powietrzu i nie przystąpiła do wspólnej floty takich maszyn, z której korzysta kilka państw NATO.
Cztery samoloty dla Polski, trzy dla Hiszpanii
Wspólne zamówienie ma objąć co najmniej siedem samolotów: cztery dla Polski i trzy dla Hiszpanii. Hiszpania odstąpiła Polsce swoje miejsca w kolejce produkcyjnej Airbusa. Dzięki temu polskie maszyny mają trafić do wojska do końca 2030 r., czyli w terminie, którego wymaga program SAFE. W praktyce chodzi o to, by polski zakup zmieścił się w unijnym harmonogramie i mógł być w całości sfinansowany z SAFE.
| Wspólny zakup A330 MRTT | Samoloty | Skala |
|---|---|---|
| Polska | 4 | |
| Hiszpania | 3 | |
| Razem (co najmniej) | 7 |
Źródło: MON, PAP
Polska i Hiszpania podpisały memorandum w sprawie wspólnego zakupu 29 maja. W czerwcu wicepremier i minister obrony Władysław Kosiniak-Kamysz razem z Sobkowiak-Czarnecką odwiedzili Madryt oraz zakłady Airbusa w Getafe pod hiszpańską stolicą. Wiceminister tłumaczyła wtedy, że zgodnie z zasadami programu SAFE to Hiszpania jako państwo prowadzące projekt musi jako pierwsza podpisać zobowiązanie wobec Airbusa. „Wtedy otwiera się dla nas ścieżka negocjacyjna” mówiła.
Umowa ramowa warta 5,4 mld euro
Hiszpańska Rada Ministrów zgodziła się na wspólny zakup 25 sierpnia 2026 r. Jak podał wtedy serwis Aviation News, zatwierdzona siedmioletnia umowa ramowa jest warta 5,4 mld euro. Obejmuje nie tylko same samoloty, ale też pełne wsparcie logistyczne, czyli obsługę techniczną, szkolenia i wsparcie eksploatacji. Ile z tej kwoty przypadnie na polską część zamówienia, MON dotąd nie podał.
Umowa ramowa nie oznacza jeszcze wydania całej kwoty. Wyznacza górny limit wartości zamówień i ich warunki, a konkretne pieniądze państwa angażują dopiero w umowach wykonawczych. Hiszpańska prasa branżowa podawała, że 5,4 mld euro to łączny limit dla obu krajów, ale żaden z rządów tego oficjalnie nie potwierdził.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Następnym krokiem jest negocjowanie umowy wykonawczej przez Polskę. Wiceminister obrony Paweł Bejda w odpowiedzi na interpelację poselską, opublikowanej 9 listopada, napisał, że po podpisaniu umowy ramowej przez Hiszpanię przedstawiciele Agencji Uzbrojenia będą mogli rozpocząć te negocjacje. Airbusowi również zależy na czasie. Szef Airbusa na Europę Johan Pelissier mówił w październiku PAP, że koncern chce sfinalizować umowę z Polską do końca roku.
SAFE. Polska największym beneficjentem unijnych pożyczek
SAFE to unijny instrument pożyczkowy, z którego państwa członkowskie finansują zakupy uzbrojenia, także we wspólnych zamówieniach kilku krajów, tak jak w przypadku polsko-hiszpańskich cystern. Cały instrument ma wartość 150 mld euro, a Polska jest jego największym beneficjentem. Jak podaje portal Defence24, na zakupy uzbrojenia zarezerwowano dla niej ponad 40 mld euro.
Pieniądze trzeba będzie jednak oddać, bo to pożyczka, a nie dotacja. Program ma też ścisły harmonogram, dlatego odstąpienie przez Hiszpanię miejsc produkcyjnych jest dla Polski tak ważne.
Szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz już w sierpniu, po decyzji hiszpańskiego rządu, informował, że Madryt zgodził się na kontynuowanie wspólnych zakupów z Polską w ramach SAFE. Podkreślał wtedy, że najważniejszy jest termin: do 2030 r. Polska ma otrzymać cztery samoloty. Od majowego memorandum do piątkowej umowy ramowej minęło niespełna pół roku, a na polski kontrakt zostały już tylko tygodnie, jeśli ma zostać podpisany zgodnie z zapowiedziami MON jeszcze w tym roku. Po piątkowym podpisie Hiszpanii ruch należy do Agencji Uzbrojenia, która musi wynegocjować z Airbusem cenę i warunki polskiego kontraktu.