Amerykański koncern Lockheed Martin nie nadąża z produkcją pocisków do systemów obrony powietrznej Patriot, a Europa ustawia się po nie w coraz dłuższej kolejce. Według brukselskiego think tanku Bruegel w maju 2026 r. na realizację czekały zamówienia na 4300 pocisków, z czego co najmniej 35 proc. dla państw europejskich. Przy ostatnim tempie dostaw wyczyszczenie tej kolejki zajęłoby blisko 7 lat. Na dostawy czeka także Polska, która zamówiła Patrioty za miliardy dolarów.
Analizę opublikowaną 10 listopada przygotowali Alexandr Burilkov, Javier Ospital i Guntram Wolff. W niedzielę jej wnioski przedstawiła Polska Agencja Prasowa. Ostrzeżenie jest proste: Europa zbyt mocno postawiła na amerykańskie uzbrojenie, a w razie konfliktu z Rosją może mieć kłopot z uzupełnieniem zapasów.
Europa kupuje pociski Patriot na potęgę
Od wybuchu pełnoskalowej wojny w Ukrainie do końca 2025 r. państwa europejskie zamówiły 1519 pocisków do Patriotów. W poprzednich siedmiu latach było to 1026 sztuk. Udział Europy w światowych zamówieniach na te pociski wzrósł w tym czasie z 36 do 84 proc.
Patrioty stanowią już 67 proc. europejskich wyrzutni obrony powietrznej dalekiego zasięgu. Według zestawienia Bruegla w Polsce wszystkie wyrzutnie tej klasy to 16 wyrzutni Patriot. Autorzy przypominają, że Europejczycy wybierali amerykański sprzęt, bo jest skuteczny, dostępny i współpracuje z wojskiem USA. Zakup miał też wzmocnić zaangażowanie Waszyngtonu w bezpieczeństwo Europy. „Zaangażowania USA nie można uznawać za pewnik”, ostrzegają jednak eksperci, cytowani przez PAP.
Produkcja PAC-3 MSE rośnie, ale za wolno
Najnowocześniejszy pocisk do Patriotów, PAC-3 MSE, produkuje Lockheed Martin. Dostawy rosną, ale wciąż nie nadążają za zamówieniami. W styczniu 2026 r. uzgodniono plan dojścia do 2000 pocisków rocznie do 2030 r. Wąskim gardłem jest głowica naprowadzająca, którą wytwarza tylko jeden zakład koncernu Boeing.
| Rok | Dostawy pocisków PAC-3 MSE |
|---|---|
| 2023 |
385
|
| 2024 |
ponad 500
|
| 2025 |
620
|
| 2030 (cel) |
2000
|
Źródło: Bruegel
Jak szybko zapasy potrafią topnieć, pokazała amerykańska operacja „Epic Fury” przeciwko Iranowi. W pierwszych 16 dniach ataków USA zużyły 402 pociski przechwytujące. To 65 proc. rocznej produkcji PAC-3 MSE. Bruegel ostrzega, że Rosja może gromadzić rakiety i drony do zmasowanych uderzeń na lotniska wojskowe, węzły logistyczne i centra dowodzenia, zwłaszcza na wschodniej flance NATO, czyli także w Polsce.
Polska czeka na pociski do Patriotów z programu Wisła
Kłopoty z dostawami potwierdził w październiku gen. dyw. pil. Ireneusz Nowak, dowódca operacyjny rodzajów sił zbrojnych. Podczas konferencji Warsaw Security Forum mówił o pociskach PAC-3 MSE, że „będą one na pewno opóźnione”. Według generała problem dotyczy Polski i państw bałtyckich, a jedną z przyczyn jest zaangażowanie USA w innych regionach świata. Ministerstwo Obrony Narodowej w odpowiedziach na interpelacje poselskie przekonywało z kolei, że zakup PAC-3 MSE w ramach programu Wisła idzie zgodnie z harmonogramem.
Stawka jest wysoka. W programie Wisła Polska ma dostać 8 baterii Patriot z 64 wyrzutniami. Pierwsze dwie, kupione w 2018 r. za 4,75 mld dolarów, osiągnęły pełną gotowość bojową w grudniu 2025 r. Druga faza obejmuje 6 baterii z 48 wyrzutniami, 12 radarów GhostEye i pociski PAC-3 MSE. Ten kontrakt jest wart 9,3 mld dolarów, a dostawy zaplanowano na lata 2027 do 2029. Według „The New York Times”, na który powołuje się „Rzeczpospolita”, jedna bateria Patriot kosztuje około 1 mld dolarów. Z tego systemu korzysta albo zamówiło go 19 państw.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
W czerwcu MON zamówiło dodatkowo kilkaset starszych pocisków PAC-2 GEM-T. Według Agencji Uzbrojenia zamówienie jest warte 988 mln dolarów netto, a dostawy potrwają do 2031 r. Pociski te mają uzupełnić zapasy PAC-3 MSE.
Bruegel radzi stawiać na europejskie systemy SAMP/T i Freyja
Autorzy analizy nie namawiają do rezygnacji z Patriotów. Proponują, by Europa szybciej budowała własne systemy, które nie zależą od amerykańskich fabryk. Wskazują francusko-włoski SAMP/T z europejskimi pociskami Aster 30, używany już przez Francję i Włochy, oraz nowy projekt Freyja. Ruszył on w lipcu 2026 r. z udziałem 10 państw i kilkunastu firm zbrojeniowych, a prototyp może być gotowy w połowie 2027 r.
Bruegel zaleca też długoterminowe kontrakty, które nagradzałyby producentów za szybsze zwiększanie produkcji i wcześniejsze dostawy. Europejskie rządy powinny jednocześnie naciskać na Waszyngton i amerykański Kongres, by pociski już zamówione trafiały do odbiorców na czas.
Polska próbuje zmniejszyć zależność od amerykańskich linii produkcyjnych w inny sposób. W lipcu, na szczycie NATO w Ankarze, podpisała z USA, Holandią, Niemcami i Szwecją porozumienie w sprawie serwisowania pocisków PAC-3 w Europie. Celem jest centrum serwisowe w Polsce, prowadzone przez polsko-amerykańskie konsorcjum, jak podaje „Rzeczpospolita”.
Fot. U.S. Army, Capt. Leara Shumate, Wikimedia Commons, domena publiczna