Włochy wystąpiły o 15 mld euro, ostatecznie wezmą 8 mld euro. Węgry zgłosiły 16 mld euro, a skończyło się na 5,4 mld euro. Z niewykorzystanych pieniędzy z pierwszego rozdania unijnego programu zbrojeniowego SAFE Komisja Europejska zebrała 21,3 mld euro i szuka na nie chętnych. W poniedziałek w Brukseli minister finansów i gospodarki Andrzej Domański zapowiedział, że Polska do końca listopada zdecyduje, czy sięgnie po część tej puli.
„Decyzja jeszcze nie zapadła, czy Polska będzie brać udział w tzw. SAFE 2.0” powiedział minister na marginesie spotkania unijnych ministrów finansów, cytowany przez PAP. Dodał, że Warszawa chce, by obronność i bezpieczeństwo były priorytetem w przyszłym wieloletnim budżecie Unii, a nie wyłącznie przedmiotem pożyczek.
Rzym i Budapeszt oddały ponad 17 mld euro
Komisja Europejska ogłosiła nowy nabór 29 października. Pierwsze rozdanie SAFE objęło 150 mld euro podzielonych między 19 państw. Część z nich obniżyła jednak swoje wnioski i to z tych oszczędności powstała dodatkowa pula. Same Włochy i Węgry zrezygnowały łącznie z ponad 17 mld euro.
Drugi nabór jest otwarty dla wszystkich krajów Unii, także tych, które w pierwszej rundzie nie złożyły wniosków. Rzecznik Komisji Thomas Regnier zapewniał, że zasady pozostają bez zmian. „Przepisy się nie zmieniły. Jest to po prostu nowy nabór, więc kryteria pozostają te same” mówił. Komisja nie ustaliła jeszcze, jak podzieli pieniądze, jeśli wnioski przekroczą 21,3 mld euro. Regnier odrzucił też spekulacje, że środki z nowej puli muszą trafić na wsparcie Ukrainy, choć program od początku pozwala finansować projekty z jej udziałem.
| Program SAFE | Pierwotny wniosek | Kwota przyznana lub dostępna |
|---|---|---|
| Polska | 43,7 mld euro | 43,7 mld euro |
| Nowa pula SAFE 2.0 | nie dotyczy | 21,3 mld euro |
| Włochy | 15 mld euro | 8 mld euro |
| Węgry | 16 mld euro | 5,4 mld euro |
Źródło: Komisja Europejska
Polska wzięła najwięcej, 120 mld zł już w kontraktach
W pierwszym rozdaniu Polska była największym beneficjentem programu i otrzymała 43,7 mld euro, czyli blisko 30 proc. całej puli. W maju do kraju trafiła zaliczka w wysokości 6,5 mld euro. Agencja Uzbrojenia podpisała w ramach SAFE 39 umów i 12 aneksów o łącznej wartości 120 mld zł, a udział polskiego przemysłu w tych zamówieniach sięga 99,5 proc. Resort obrony chce z tych pieniędzy kupić między innymi armatohaubice Krab produkowane przez Hutę Stalowa Wola.
„Cieszę się, że miażdżąca większość pakietu SAFE trafia do polskiego przemysłu obronnego” mówił w poniedziałek Domański. Dla krajowych zbrojeniówek dodatkowe miliardy oznaczałyby kolejne zamówienia. Dla budżetu oznaczałyby jednak kolejny dług, bo SAFE to przede wszystkim nisko oprocentowane pożyczki, a nie dotacje.
Zobacz również:
FINANSE · 07.11.2026ZUS wypłaca za granicę 107 tys. trzynastek. Rząd: „to nie jest powód do wstydu”Słaby złoty podniósł koszt pożyczki o 8 mld zł
Koszt pierwszej pożyczki już wzrósł. Jak wylicza „Rzeczpospolita”, pod koniec maja, gdy podpisywano pierwsze umowy, euro kosztowało 4,21 zł, więc 43,7 mld euro było warte około 184 mld zł. Na przełomie października i listopada kurs euro doszedł do 4,42 zł, najwyżej od blisko trzech lat. Przy kursie 4,40 zł wartość pożyczki przekracza 192 mld zł, czyli jest wyższa o około 8 mld zł.
W górę poszło także oprocentowanie. Gdy rząd przygotowywał udział w programie w 2025 r., koszt finansowania wynosił 3,17 proc., później wzrósł do 3,32 proc. Według raportu Komisji Europejskiej średni koszt pożyczek SAFE w pierwszym półroczu 2026 r. wyniósł 3,40 proc. Ministerstwo Finansów podkreśla, że dzięki wysokiej wiarygodności kredytowej Unii Polska płaci i tak znacznie mniej, niż gdyby pożyczała samodzielnie. Rentowność polskich 10-letnich obligacji w euro sięga 3,74 proc.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
S&P widzi dług powyżej 70 proc. PKB
Decyzja o kolejnych pożyczkach zapadnie w szczególnym momencie. W piątek wieczorem agencja S&P obniżyła perspektywę ratingu Polski do negatywnej, a ocenę w walucie krajowej ściągnęła z poziomu „A” do „A-”. Tego samego wieczoru agencja DBRS obniżyła rating Polski w walucie obcej do „A-”.
S&P prognozuje, że dług netto sektora finansów publicznych przekroczy w 2029 r. 70 proc. PKB, co oznacza wzrost o ponad 20 pkt proc. w pięć lat. Agencja ocenia to pogorszenie jako jedno z najpoważniejszych na świecie. Deficyt sektora finansów publicznych wynosił średnio ponad 7 proc. PKB w latach 2025 i 2026, a w 2027 r. ma sięgnąć 7,1 proc. PKB wobec 6,7 proc. zakładanych przez Ministerstwo Finansów. Wśród przyczyn S&P wymienia wydatki na obronność na poziomie 4 do 5 proc. PKB, rosnące wydatki socjalne i płace w sektorze publicznym. Odsetki mają w latach 2026 do 2029 pochłaniać średnio około 8 proc. dochodów budżetu.
Warszawa chce w Brukseli dotacji, nie tylko kredytów
W Brukseli Domański mówił przede wszystkim o wieloletnim budżecie Unii na lata 2028 do 2034. Polska chce, by Wspólnota mocniej finansowała bezpieczeństwo z własnych środków, zamiast opierać zbrojenia głównie na pożyczkach zaciąganych przez państwa członkowskie. Pieniądze z pierwszego rozdania SAFE Polska musi spłacić niezależnie od tego, jak zakończą się te negocjacje.
Program SAFE, czyli Security Action for Europe, powstał jako unijny instrument pożyczkowy, który ma przyspieszyć zakupy uzbrojenia przez państwa członkowskie. Wartość całego programu wynosi 150 mld euro. O tym, czy Polska powiększy swoje zadłużenie w jego ramach o kolejne miliardy, rząd ma przesądzić przed końcem listopada.