Około 300 mld dol. wpłynęło do amerykańskiego budżetu z ceł od stycznia 2025 r. do lipca 2026 r. Teraz Demokraci, którzy w wyborach połówkowych przejęli Kongres, chcą rozmontować politykę handlową Donalda Trumpa. Jak podaje CNBC, partia szykuje legislacyjny szturm na pierwsze 100 godzin pracy nowego Kongresu, a jego pierwszym celem ma być zakończenie wojny handlowej z Kanadą.
Plan obejmuje projekty ustaw, które mają cofnąć kluczowe elementy polityki celnej Białego Domu i oddać Kongresowi kontrolę nad cłami. Równolegle Demokraci chcą wszcząć dochodzenia w sprawie tego, jak administracja przyznaje zwolnienia z ceł.
Jeffries chce odebrać prezydentowi cła
Hakeem Jeffries z Nowego Jorku, kandydat Demokratów na przewodniczącego Izby Reprezentantów, mówił już w sierpniu, że Kongres powinien odzyskać uprawnienia w sprawie ceł. Przekonywał, że cła Trumpa podnoszą koszty życia zwykłych Amerykanów. Abdul El-Sayed, nowo wybrany senator z Michigan, domaga się zakończenia reżimu celnego, a zwłaszcza sporu z Kanadą, zaraz po zaprzysiężeniu nowego Kongresu.
Jamie Raskin z Maryland, najważniejszy Demokrata w komisji sądownictwa Izby Reprezentantów, 28 października zażądał od prezydenta dokumentów dotyczących zwolnień z ceł. Twierdzi, że Trump wykorzystywał te uprawnienia do zawierania preferencyjnych układów z przedstawicielami branż, którzy obdarowywali go prezentami.
Prezydent nie sygnalizuje gotowości do ustępstw. W rozmowie telefonicznej z CNBC stwierdził, że rezygnacja z ceł natychmiast zatrzymałaby budowę tysięcy fabryk.
Sąd Najwyższy już raz zablokował Trumpa
Polityka celna Białego Domu od miesięcy przegrywa w sądach. W lutym 2026 r. Sąd Najwyższy USA uznał za niezgodne z prawem powszechne cła ogłoszone 2 kwietnia 2025 r. Po tym wyroku rząd musiał zwrócić 166 mld dol. pobranych na ich podstawie. Według CNBC importerzy odzyskali już około 138 mld dol., a blisko 20 mld dol. wciąż czeka na wypłatę.
| Cła w USA | mld dol. |
|---|---|
| Wpływy z ceł (styczeń 2025 do lipca 2026) |
ok. 300 |
| Zwrot nakazany po wyroku Sądu Najwyższego |
166 |
| Zwrot już wypłacony |
ok. 138 |
| Zwrot oczekujący na wypłatę |
blisko 20 |
Źródło: CNBC
Kolejne pozwy już trafiły do sądów. W jednym, złożonym 20 października, skarżący kwestionują wykorzystanie ustawy z czasów Wielkiego Kryzysu do nałożenia 50 proc. ceł na szereg towarów z Kanady. Drugi zarzuca administracji, że próbuje odtworzyć powszechne cła uznane wcześniej za bezprawne.
Nastroje społeczne sprzyjają Demokratom. W sondażu CNBC z 3 listopada 65 proc. ankietowanych oceniło, że cła szkodzą amerykańskiej gospodarce, a 22 proc., że jej pomagają. Trump obiecywał przed wyborami czeki po 5 tys. dol. dla każdego dorosłego, jeśli Republikanie wygrają wybory do Kongresu. Według CNBC taki program kosztowałby około 1,2 bln dol., czyli wielokrotność faktycznych wpływów z ceł.
Zobacz również:
FINANSE · 08.11.2026Aftenposten pisze o złotym wieku Polski. Polaków w Norwegii przybyło w rok tylko 360Weto prezydenta pozostaje barierą
Demokraci mają jednak ograniczone pole manewru. W Senacie nie mają 60 głosów potrzebnych do przełamania obstrukcji, więc Republikanie nawet w mniejszości mogą blokować projekty. Odrzucenie prezydenckiego weta wymaga z kolei dwóch trzecich głosów w obu izbach, a więc poparcia wielu Republikanów.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Ich poparcie nie jest wykluczone. Część Republikanów dystansowała się od ceł w kampanii, gdy rywale wiązali wysoką inflację z polityką celną i wojną z Iranem. Politycy, którzy przed erą Trumpa popierali wolny handel, mogą mniej chętnie wspierać protekcjonistyczny kurs, zwłaszcza w perspektywie wyborów w 2028 r.
Polska zyskała na nowym systemie ceł
Dla polskich firm sprawa ma konkretny wymiar. Od 24 lipca 2026 r. USA stosują nowy system ceł oparty na sekcji 301 ustawy o handlu z 1974 r. Unia Europejska i 18 innych gospodarek płacą stawki do 10 proc., a Chiny, Brazylia i Wietnam 12,5 proc. Jako podstawę prawną administracja wskazała wykorzystywanie pracy przymusowej lub niewystarczającą walkę z nią. Ta podstawa również została już zaskarżona.
Polski Instytut Ekonomiczny wyliczył, że ważona przewaga celna Polski nad innymi głównymi dostawcami do USA wynosi 3,26 pkt proc. Po zmianach z 24 lipca wzrosła o prawie 1 pkt proc. Większą przewagę mają tylko Kanada i Meksyk. PIE zaznacza jednak, że to korzyść względna, a polscy eksporterzy wciąż płacą więcej niż przed wprowadzeniem ceł.
| Stawki celne USA | Poziom |
|---|---|
| Część towarów z Kanady |
50 proc. |
| Chiny, Brazylia, Wietnam |
12,5 proc. |
| Unia Europejska, w tym Polska |
do 10 proc. |
Źródło: CNBC, PIE
Cła odcisnęły się na polskim handlu. Według GUS eksport z Polski do USA spadł w 2025 r. o 2 proc. Obok Wielkiej Brytanii były to jedyne z głównych rynków zbytu, na których sprzedaż polskich firm się zmniejszyła. Jak wynika z analizy PIE, amerykański import z Polski w okresie od stycznia do maja 2026 r. utrzymał się na poziomie sprzed roku, a w samym maju wzrósł o 24 proc., głównie dzięki miedzi, srebru i silnikom lotniczym.