Litewska koalicja rządząca zgodziła się przygotować projekt czasowego podatku od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych, a jego głównym, a być może jedynym płatnikiem miałby być Orlen Lietuva, litewska spółka polskiego koncernu. Rząd w Wilnie liczy na maksymalnie 70 mln euro dodatkowych wpływów w 2027 r. W piątek na te plany odpowiedział minister energii Miłosz Motyka. „Orlen Litwa ma w obecnej sytuacji nadzwyczajne straty, a nie nadzwyczajne zyski” powiedział w rozmowie z PAP Biznes.
Orlen Lietuva prowadzi w Możejkach jedyną rafinerię ropy naftowej na Litwie. Polski koncern, kontrolowany przez Skarb Państwa, kupił ją 20 lat temu. Od tego czasu zakład na przemian przynosił zyski i straty, a jego dalsze losy zależą od decyzji o kosztownej inwestycji, którą Orlen ma podjąć w najbliższych tygodniach.
Podatek od nadzwyczajnych zysków na Litwie. Orlen głównym płatnikiem
Porozumienie w sprawie projektu koalicja zawarła w środę. W czwartek premier Litwy Mindaugas Sinkevičius powiedział w litewskim nadawcy publicznym LRT, że nowy podatek mógłby objąć około 10 litewskich firm. Przyznał jednak, że głównym, a być może jedynym płatnikiem będzie Orlen Lietuva. Według premiera podatkiem nie powinni zostać objęci producenci biopaliw.
Pomysł nie ma jednoznacznego poparcia nawet w litewskim rządzie. Minister spraw zagranicznych Kęstutis Budrys ocenił, że przed wprowadzeniem podatku Litwa musi przeanalizować jego wpływ na inwestycje zagraniczne i relacje strategiczne, w tym z Polską, oraz skonsultować się z partnerami. Eksperci cytowani przez litewską agencję BNS uznali propozycję za wadliwą i spodziewają się niewielkich wpływów. Przypominają, że rafineria przez lata notowała straty, a poprawa wyników wynika z wyższych cen paliw po wybuchu konfliktu na Bliskim Wschodzie.
Motyka: Litwa od lat nie dokłada obiecanych 50 mln euro
Minister Motyka podkreślił, że „sytuacja Orlenu w Polsce i na Litwie jest diametralnie różna”. Według niego w ciągu 20 lat Orlen zainwestował w rafinerię w Możejkach około 5 mld dolarów, a zarobił na Litwie około 1 mld dolarów. Na zakup zakładu przypadło około 2,3 mld dolarów, a na modernizację około 2,8 mld dolarów.
Szef resortu energii wypomniał też Wilnu niezrealizowane obietnice. „Zobowiązanie litewskiego rządu do udziału w tych wydatkach na poziomie około 50 mln euro od lat nie zostało zrealizowane” powiedział. Dodał, że śledzi wypowiedzi litewskich polityków i jest przekonany, że „oni doskonale widzą złożoność tej sytuacji”.
Zobacz również:
BIZNES · 12.11.2026Wizz Air traci dwie trzecie zysku. Za jego kłopoty zapłacą podróżniRafineria w Możejkach. Zyski i straty Orlen Lietuva
Wyniki litewskiej spółki w ostatnich latach mocno się wahały. Jak podaje LRT, w 2022 r. Orlen Lietuva zanotował 183 mln euro straty, rok później 294 mln euro zysku, a w 2024 r. aż 687 mln euro straty. W 2025 r. spółka wyszła na niewielki plus.
| Rok | Wynik | Skala |
|---|---|---|
| 2022 | 183 mln euro straty | |
| 2023 | 294 mln euro zysku | |
| 2024 | 687 mln euro straty | |
| 2025 | 25 mln euro zysku |
Źródło: LRT. Kolor czerwony oznacza stratę, granatowy zysk.
W tym roku sytuacja się zmieniła. Według szacunków, na które powołuje się LRT, zysk rafinerii w 2026 r. może być co najmniej trzykrotnie wyższy niż przed rokiem. Powodem jest kryzys paliwowy po zamknięciu cieśniny Ormuz. Już na początku listopada premier Sinkevičius polecił ministrom pilnie ocenić nadmierne zyski w całym sektorze energetycznym, czyli u producentów paliw oraz dostawców prądu i ciepła.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Pojawiło się też pytanie, kto ostatecznie zapłaci nowy podatek. Eglė Stonkutė z Uniwersytetu Witolda Wielkiego w Kownie zastanawiała się w LRT, czy koszt poniosą akcjonariusze, czy klienci na stacjach. Branża paliwowa przekonuje z kolei, że państwo zarobiłoby więcej, obniżając akcyzę na benzynę i olej napędowy. Według niej klienci, którzy dziś tankują za granicą, wróciliby wtedy na litewskie stacje.
Orlen waży decyzję o inwestycji wartej setki milionów dolarów
Litewska dyskusja zbiega się w czasie z kluczową decyzją Orlenu. Prezes koncernu Ireneusz Fąfara mówił na początku listopada, że grupa rozważa dokończenie w Możejkach instalacji głębokiej konwersji ropy, nazywanej BoB (od ang. Bottom of the Barrel). Pozwala ona wycisnąć z każdej baryłki więcej paliw zamiast ciężkiego mazutu. Według LRT prace są ukończone w około 80 proc., a do końca brakuje około 600 mln dolarów. Nieoficjalnie mówi się o kwocie od 600 do 700 mln dolarów.
Dokończenie inwestycji przedłużyłoby życie rafinerii o ponad dekadę. Alternatywą jest porzucenie projektu i ryzyko zamknięcia zakładu. Decyzja ma zapaść w najbliższych tygodniach. Według Fąfary rafineria daje bezpośrednio pracę około 1500 osobom, a w firmach partnerskich co najmniej 8000.
Na Litwie nie brakuje głosów, że ostrzeżenia Orlenu mają znaczenie w negocjacjach. Minister energetyki Litwy Lukas Savickas mówił już na początku listopada, że sygnały o możliwym zamknięciu zakładu mogą być reakcją na zapowiedź podatku. Z kolei litewski minister finansów Taurimas Valys opowiadał się za wspólnym europejskim podejściem do takich danin i przestrzegał przed działaniem w pojedynkę, bo jego zdaniem to także sprawa bezpieczeństwa.