Norweski Sąd Najwyższy orzekł w piątek, że rząd w Oslo bezprawnie zatwierdził plany zagospodarowania i wydobycia na trzech złożach ropy i gazu na Morzu Północnym: Yggdrasil, Tyrving i Breidablikk. W dwóch z nich udziały ma polski Orlen, kontrolowany przez Skarb Państwa. Wyrok zapadł stosunkiem głosów 6 do 5 i jest ostateczny. Koncern zapewnia, że wydobycie trwa, a harmonogram największego projektu się nie zmienia.
Pozew przeciwko państwu norweskiemu złożyły organizacje ekologiczne Greenpeace oraz Natur og Ungdom, młodzieżowa organizacja przyrodnicza. Spółki wydobywcze nie były stroną sprawy, dlatego sąd nie nakazał im wstrzymania produkcji. Rząd musi jednak ponownie rozpatrzyć decyzje dotyczące każdego ze złóż.
Wyrok Sądu Najwyższego Norwegii. Zabrakło oceny emisji ze spalania ropy i gazu
Sąd uznał, że państwo nie dopełniło obowiązków przy ocenie oddziaływania na środowisko. Jak podaje Reuters, rząd nie przeanalizował wpływu na klimat emisji, które powstaną przy spalaniu wydobytej ropy i gazu. Chodzi o emisje powstające już u odbiorców paliwa, a nie na samych platformach.
Spór toczy się od 2023 r. W styczniu 2024 r. sąd pierwszej instancji w Oslo uznał zaskarżone decyzje za nieważne. Państwo się odwołało, ale sąd apelacyjny również przyznał rację ekologom. Piątkowe orzeczenie zamyka drogę sądową.
Strony różnie odczytują skutki wyroku. Reprezentujący państwo prawnik Fredrik Sejersted przekonywał, że orzeczenie nie zakazuje firmom pracy, a władze muszą jedynie ponownie rozpatrzyć decyzje administracyjne. „Nie oznacza to, że zezwolenia wygasają” mówił. Zupełnie inaczej widzi to szefowa Greenpeace Norwegia Haldis Tjeldflaat Helle. „Wyrok jednoznacznie stwierdza, że te zezwolenia są niezgodne z prawem” powiedziała PAP.
Orlen ma udziały w złożach Tyrving i Yggdrasil
Polski koncern działa w Norwegii przez spółkę Orlen Upstream Norway. Ma 11,9 proc. udziałów w złożu Tyrving, z którego wydobycie ruszyło w 2024 r., oraz 12 proc. w projekcie Yggdrasil, gdzie produkcja ma wystartować w 2027 r. Operatorem obu projektów jest norweska firma Aker BP. Trzecie złoże, Breidablikk, które już produkuje, prowadzi Equinor, największy norweski koncern energetyczny.
| Złoże | Operator | Udział Orlenu | Skala udziału |
|---|---|---|---|
| Yggdrasil (start w 2027 r.) | Aker BP | 12 proc. | |
| Tyrving (wydobycie od 2024 r.) | Aker BP | 11,9 proc. |
Źródło: Orlen, Reuters.
Yggdrasil to największy z trzech projektów objętych wyrokiem. Według branżowego serwisu Offshore Technology jego zasoby szacuje się na około 700 mln baryłek ekwiwalentu ropy, a koszt zagospodarowania na 115 mld koron norweskich. Ostateczną decyzję inwestycyjną partnerzy podjęli w grudniu 2022 r. Złoże jest ważne dla planów Orlenu. W sierpniu wiceprezes koncernu Wiesław Prugar zapowiadał w rozmowie z Reuters podwojenie wydobycia gazu z norweskiego szelfu, między innymi dzięki Yggdrasil.
Orlen: wydobycie z Tyrving trwa, harmonogram Yggdrasil bez zmian
Orlen szybko odniósł się do orzeczenia. „Przyjęliśmy do wiadomości wyrok norweskiego Sądu Najwyższego” przekazał koncern. Podkreślił, że partnerzy koncesyjni, w tym Orlen Upstream Norway, nie byli stronami postępowania, a stroną było państwo norweskie.
Powołując się na operatora Aker BP, Orlen poinformował, że wydobycie z Tyrving i prace przy Yggdrasil są kontynuowane. Operator zamierza „utrzymać dotychczasowy harmonogram uruchomienia wydobycia z Yggdrasil”. Polska firma zapowiedziała, że pozostaje w stałym kontakcie z Aker BP i będzie współpracować przy dalszych działaniach i ocenach, których zażądają norweskie władze.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Sprawa nie musi się jednak na tym skończyć. Jak podaje Reuters, organizacje ekologiczne rozważają pozwanie firm prowadzących wydobycie, aby wstrzymać produkcję na spornych złożach. Potwierdziła to ich prawniczka Jenny Sandvig. Greenpeace zapowiada, że o kolejnych krokach zdecyduje po analizie pisemnego uzasadnienia wyroku. Ministerstwo energii Norwegii nie odpowiedziało na prośbę agencji o komentarz.
Norweski gaz pokrywa ponad 40 proc. potrzeb Polski
Dla polskich odbiorców Norwegia jest dziś kluczowym kierunkiem dostaw. Według danych Orlenu gaz z Norwegii, który płynie do Polski gazociągiem Baltic Pipe, pokrył w 2025 r. ponad 40 proc. krajowego zapotrzebowania. Znaczna część tego surowca pochodziła z własnych złóż koncernu.
Orlen Upstream Norway wydobył w 2025 r. około 4,4 mld m sześc. gazu. Spółka buduje portfel złóż od lat. Pod koniec sierpnia uruchomiła produkcję z trzech kolejnych złóż na Morzu Norweskim: Idun Nord, Alve Nord i Ørn, które według koncernu zawierają łącznie ponad 4 mld m sześc. gazu. Prezes Orlenu Ireneusz Fąfara mówił wtedy, że produkcja rusza o rok wcześniej, niż zakładał plan.
Nowe projekty mają dla Polski tym większe znaczenie, że norweskie wydobycie w dłuższej perspektywie będzie maleć. Jak przypomina portal Energetyka24, bez dużych nowych odkryć produkcja ropy i gazu w Norwegii może wyraźnie spadać po 2030 r., a do 2050 r. zbliżyć się niemal do zera.
Piątkowy wyrok nie wstrzymuje więc dostaw do Polski. Oznacza jednak, że o przyszłości dwóch złóż z udziałem Orlenu ponownie zdecydują norweskie urzędy, tym razem z uwzględnieniem pełnego śladu klimatycznego wydobywanej ropy i gazu.