Programista zatrudniony na etacie, który po godzinach prowadzi zajęcia na uczelni, po złamaniu nogi musi dziś brać zwolnienie z obu miejsc naraz. Od 1 stycznia 2027 r. będzie mógł wziąć L4 tylko z etatu, a wykłady online poprowadzić zgodnie z prawem. Jak pisze bankier.pl, to jedna z najgłębszych zmian w przepisach o zwolnieniach lekarskich od lat, a dotyczy każdego, kto pracuje na więcej niż jednej umowie.
Zwolnienie nie musi już obejmować każdej umowy
Dziś lekarz wystawiający zwolnienie osobie z co najmniej dwoma tytułami ubezpieczenia chorobowego wystawia odrębny dokument dla każdego z nich. Pacjent z etatem i zleceniem w innej firmie choruje więc formalnie w obu miejscach jednocześnie, nawet jeśli jedną z prac mógłby bez przeszkód wykonywać. Po zmianie ta zasada pozostanie punktem wyjścia, ale pojawi się od niej istotny wyjątek.
Na żądanie ubezpieczonego lekarz będzie mógł nie wystawiać zwolnienia dla tego tytułu, w którym rodzaj pracy pozwala na jej wykonywanie mimo choroby. Podstawą jest nowy art. 17 ust. 1d ustawy zasiłkowej. W praktyce oznacza to, że w jednej pracy pracownik będzie chory, a w drugiej zdrowy. Nowe przepisy zostały już uchwalone, podpisane przez prezydenta i opublikowane w Dzienniku Ustaw, a wejdą w życie 1 stycznia 2027 r.
Ostatnie słowo należy do lekarza
Zakład Ubezpieczeń Społecznych zwraca uwagę, że skrócony opis zmiany, według którego lekarz wystawi zwolnienie tylko na jeden tytuł, nie oddaje istoty przepisów. Niezdolność do pracy nadal będzie orzekana z uwzględnieniem wszystkich tytułów ubezpieczenia, a rezygnacja ze zwolnienia w jednym z nich wymaga wniosku samego pacjenta. Decyzję podejmuje lekarz, oceniając stan zdrowia i charakter obowiązków w danym miejscu pracy.
Mechanizm nie zadziała więc automatycznie. Złamana noga może pozwalać na pracę zdalną przy komputerze, ale wyklucza stanie za sklepową ladą. Ten sam pacjent z depresją czy po operacji może nie dostać zgody na kontynuowanie żadnej z prac, jeśli lekarz uzna, że odpoczynek jest warunkiem powrotu do zdrowia.
| Zasada | Do końca 2026 r. | Od 1 stycznia 2027 r. |
|---|---|---|
| L4 przy kilku umowach | zwolnienie dla każdego tytułu ubezpieczenia | na wniosek pacjenta lekarz może pominąć tytuł, w którym praca jest możliwa |
| Praca podczas choroby | praca zarobkowa grozi utratą zasiłku | praca w tytule bez zwolnienia w pełni legalna |
| Orzeczenia ZUS | w drugiej instancji trzyosobowa komisja | jeden orzecznik na obu etapach, trzech w sprawach skomplikowanych |
Źródło: ustawa zasiłkowa, bankier.pl, ZUS
Zobacz również:
FINANSE · 20.10.2026Kusili inwestorów odsetkami jak z bajki. Teraz grozi im 25 lat więzieniaPraca na L4 wciąż pod lupą
Nowy wyjątek nie zmienia zasad obowiązujących tam, gdzie zwolnienie zostało wystawione. Od 13 kwietnia 2026 r. przepisy precyzyjnie określają, czym jest praca zarobkowa podczas L4. Chodzi o wszelkie działania podejmowane w celu uzyskania dochodu, niezależnie od rodzaju umowy, a ich wykonywanie może oznaczać utratę zasiłku za cały okres zwolnienia. Dozwolone pozostają jedynie czynności incydentalne i uzasadnione, takie jak odebranie służbowego telefonu czy odpowiedź na pojedynczy e-mail.
Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł
Zmieniły się także zasady kontroli. Pracodawcy zatrudniający do 20 osób mogą od tego roku samodzielnie sprawdzać, czy pracownik wykorzystuje zwolnienie zgodnie z przeznaczeniem, podczas gdy wcześniej musieli zgłaszać takie sprawy do ZUS. Kontrolę może przeprowadzić sam szef albo wyznaczona przez niego osoba. Osoba pracująca legalnie na drugim etacie będzie musiała liczyć się z tym, że płatnik zasiłku dowie się o jej aktywności, dlatego kluczowe stanie się poinformowanie drugiego płatnika o zwolnieniu wystawionym w innym tytule, na co zwraca uwagę serwis zus.info.pl.
Mniej komisji, szybsze decyzje w ZUS
Razem z nowymi zasadami L4 od 1 stycznia 2027 r. zmienia się orzecznictwo lekarskie w ZUS. Orzeczenia zarówno w pierwszej instancji, jak i po sprzeciwie wyda jednoosobowo lekarz orzecznik, a w niektórych sprawach także inny specjalista, na przykład pielęgniarka lub fizjoterapeuta. Zastąpi to obecny model z trzyosobową komisją lekarską, który wydłużał postępowania. W sprawach szczególnie skomplikowanych orzekać będzie łącznie trzech orzeczników.
Dla kilkuset tysięcy Polaków łączących etat ze zleceniem, działalnością albo drugą umową o pracę nowe przepisy oznaczają realny wybór. Zamiast tracić dochód z obu źródeł, będą mogli chorować tam, gdzie praca rzeczywiście jest niemożliwa, i dalej zarabiać tam, gdzie zdrowie na to pozwala.