Polacy oddali 5 mld butelek i puszek. Rachunek zapłacą producenci napojów

W kwietniu Polacy oddawali do sklepów około 480 mln butelek i puszek miesięcznie. Dziś licznik zbliża się do 900 mln, a po dwunastu miesiącach działania systemu kaucyjnego łączna liczba zwróconych opakowań sięgnęła 5 mld, jak podaje finanse.wp.pl. W poniedziałek branża napojowa poznała drugą stronę tego sukcesu. Z raportu Deloitte „System kaucyjny 2026. Rok po starcie”, przygotowanego na zlecenie Związku Pracodawców Przemysłu Piwowarskiego Browary Polskie, wynika, że utrzymanie systemu będzie kosztować producentów napojów nawet 25,2 mld zł w ciągu najbliższej dekady.

Zbiórka rozkręciła się szybciej, niż wielu oczekiwało

System wystartował 1 października 2025 r. i objął plastikowe butelki do 3 litrów oraz metalowe puszki do 1 litra. Pierwsze trzy miesiące miały charakter rozruchowy, a od 1 stycznia 2026 r. system działa w pełnej skali i obejmuje także szklane butelki wielorazowe do 1,5 litra. Według Ministerstwa Klimatu i Środowiska po pierwszym roku udało się zebrać 60 proc. opakowań objętych kaucją.

Zwroty obsługuje już 23,5 tys. zautomatyzowanych punktów zbiórki, a z automatów korzysta 90 proc. użytkowników. Deloitte prognozuje, że rola recyklomatów będzie dalej rosnąć: ich udział w zbiórce ma zwiększyć się z około 85 proc. w 2026 r. do 92 proc. w 2028 r. i około 95 proc. od 2033 r. Zbiórka manualna, prowadzona przy sklepowych kasach, ma w tym czasie zmaleć do zaledwie 5 proc.

Deloitte: za dwa lata Polacy będą zwracać 9 na 10 opakowań

Autorzy raportu oceniają, że w całym 2026 r. poziom zwrotów wyniesie około 70 proc. W 2027 r. ma wzrosnąć do 85-90 proc., a od 2028 r. ustabilizować się na poziomie 90 proc., typowym dla dojrzałych systemów kaucyjnych w Europie. Od 2028 r. przez system będzie przechodzić około 9,7 mld opakowań rocznie, w tym 5,5 mld plastikowych butelek i 4,2 mld metalowych puszek.

Źródło: raport Deloitte „System kaucyjny 2026. Rok po starcie”

Zobacz również:

BIZNES · 20.10.2026Z polskich fabryk wyjeżdża coraz mniej aut. Branża chce miliona rocznie

18 groszy od butelki i 12 groszy od puszki

Wysoka zbiórka ma jednak swoją cenę. W modelu Deloitte pierwszy rok działania systemu w ustabilizowanej skali, czyli 2028, przyniesie koszty rzędu 2,3 mld zł. Największą pozycją jest sama zbiórka, wyceniana na około 1,3 mld zł, a logistyka i pozostałe koszty systemowe pochłoną kolejny miliard. Wpływy z nieodebranych kaucji i sprzedaży surowców pokryją około 0,8 mld zł, więc niedobór sięgający 1,5 mld zł rocznie sfinansują wprowadzający napoje, czyli głównie producenci.

W przeliczeniu na pojedyncze opakowanie modelowa opłata producencka wynosi około 18 gr od jednorazowej butelki PET i około 12 gr od puszki, do czego dochodzi do 2 gr VAT od nieodebranej kaucji. W całej dekadzie 2027-2036 koszty systemu mają sięgnąć 25,2 mld zł, przychody 8,6 mld zł, a skumulowane opłaty producenckie około 16,7 mld zł. Eksperci Deloitte zastrzegają przy tym, że wyliczeń nie należy traktować „jak prognozy co do złotówki”.

Chcesz częściej widzieć treści BNBN w Google?Dodaj nas do ulubionych źródeł

Raport zwraca też uwagę na koszty na tle zagranicy. Opłata za zbiórkę automatyczną jest w Polsce o około 67 proc. wyższa niż średnia na europejskich rynkach referencyjnych. Zdaniem autorów to częściowo efekt tego, że każdy z operatorów utrzymuje odrębną infrastrukturę logistyczną, informatyczną i administracyjną, co powiela zasoby i podnosi rachunek. Producenci, którzy ostatecznie płacą za system, mają przy tym ograniczony wpływ na stawki za zbiórkę, bo te wynikają z rynkowych uzgodnień między operatorami a sieciami handlowymi.

Polacy oddają butelki, ale cierpliwość wystawiają na próbę automaty

Konsumenci przez rok zdążyli oswoić się z kaucją. Z badania PBS na zlecenie operatora Zwrotka wynika, że 45 proc. Polaków ocenia system pozytywnie, o 11 punktów procentowych więcej niż wiosną, a 93 proc. przynajmniej raz oddało opakowanie objęte kaucją. Jednocześnie w sondażu Radia Zet 61 proc. uczestników uznało, że system się nie sprawdza, a według serwisu Kaucja.pl aż 78 proc. badanych wskazuje na przepełnione lub niesprawne automaty. „System kaucyjny działa” przekonywała pod koniec września ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.

Dla konsumentów i handlu najważniejsze zmiany dopiero nadchodzą. Resort klimatu planuje wydłużenie terminu, w którym sklep musi oddać kaucję, z 30 do 90 dni, a systemem mają zostać objęte także jednorazowe opakowania szklane, w tym popularne małpki. Producenci napojów będą w tym czasie negocjować stawki, od których zależy, jak duża część z kilkunastu groszy na opakowaniu znajdzie odbicie w cenach na sklepowych półkach.